Aşkın Bu Canıma Düşeli

Aşk can ülkesine düştüğünden beri şair halkın diline düşmüş ve kanlı gözyaşı dökmüştür. Bir anlık aşkı aşksız bir yıla değişmeyen konuşan özne, adının ve izinin aşk yelinde savrulup selde kaybolduğunu söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Düşeli aşkın bu cânım iline

   Beni bıraktı bu halkın diline

   1Aşk can ülkemin içine düştüğünden beri,

   2Beni bıraktı bu halkın diline.

   Aşk can ülkesine girince konuşanı halkın diline bırakır; içte başlayan olay dışarıda ün ve dedikoduya dönüşür. Halk bu dönüşümün dış tanığıdır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gözlerimden yaş ile kan akıdur

   İllâ yaşım dilemezem siline

   1Gözlerimden yaşla birlikte kan akıyor;

   2yine de gözyaşımın silinmesini istemem.

   Gözyaşına kanın karışması aşkın bedensel şiddetini büyütür; konuşan yine de bu izin silinmesini istemez, çünkü acı bağlılığının görünür kanıtıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Zîrâ aktıkça gözümden kanlı yaş

   Hoş tesellîler gelür ben kuluna

   1Çünkü aktıkça gözümden kanlı yaş.

   2bana, bu kula, hoş teselliler gelir.

   Kanlı gözyaşı aktıkça kula teselli gelmesi, acının teselliyi engellemediğini, tersine onun koşulu olduğunu gösterir. Kanlı yaş böylece karşılıksız kalmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Hoş yaraşur âşıklara göz yaşı

   Kim ki âşıksa gözünden biline

   1Gözyaşı âşıklara ne hoş yaraşır.

   2Kim âşıksa gözünden bilinsin.

   Gözyaşı âşığa yakışan belirti sayılır; aşkın gizli hâli, gözden akan yaşla tanınabilir bir işarete dönüşür. Göz, aşkı ele veren organdır. Bu vurgu, “Hoş yaraşur âşıklara göz yaşı” sözünde belirginleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Ben bu aşktan bir nefes ayrılmazam

   Ger yüreğim şerha şerha deline

   1Ben bu aşktan bir nefes ayrılmam.

   2Eğer yüreğim parça parça deline.

   Konuşan özne, yüreği parça parça delinse bile aşktan bir nefes ayrılmayacağını söyler. İlk dizedeki süreklilik iddiasını ikinci dizedeki ağır beden yarası sınar; böylece bağlılığın acı karşısında da bozulmadığı gösterilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Aşk ile ben bir demimi vermezem

   Aşksızın olan ömrün bir yılına

   1Aşk ile ben bir anımı vermem.

   2aşksız geçen bir yıllık ömre.

   Aşkla geçen tek an, aşksız ömrün bir yılına değişilmez; zamanın değeri süresinden değil aşk taşımasından doğar. Bir an, bir yıldan ağır basar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   İsmi resmi EŞREF OĞLU RUMÎ’nin

   Kül olup savruldu aşkın yeline

   1Eşrefoğlu Rûmî’nin adı ve izi,

   2Kül olup savruldu aşkın yeline.

   Eşrefoğlu Rûmî’nin adı ve izi aşk yelinde savrulur; mahlas söylendiği anda kişisel kimliğin silinişi anlatılır. Rüzgâr kişisel ünü dağıtır. Bu vurgu, “İsmi resmi EŞREF OĞLU RUMÎ’nin” sözünde belirginleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Kalmadı nâm ü nişânı zerrece

   Garka varub gitti aşkın seline

   1Kalmadı adı ve izi zerrece.

   2Boğulup gitti aşkın seline.

   Ad ve işaretten zerre kalmaması, aşk selinde boğulup gitme görüntüsüyle tamamlanır; rüzgârla başlayan siliniş suda biter. Bu vurgu, “Kalmadı nâm ü nişânı zerrece” sözünde belirginleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle