Düştüm yine bir derde

Beş dörtlük boyunca aynı soru tekrarlanıyor: gönlüm niçin eğlenmez? Şair sebepleri tek tek eliyor — süs değil, şöhret değil, itibar değil — ve soruyu cevapsız bırakıyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Düştüm yine bir derde

   Gönlüm niçin eğlenmez

   Kararım yok bu yerde

   Gönlüm niçin eğlenmez

   1Yine bir derde düştüm;

   2gönlüm niçin durulmaz?

   3Bu yerde kararım yok;

   4gönlüm niçin durulmaz?

   Nakarat dörtlüğün yarısını kaplıyor ve bir soru biçiminde. “Eğlenmek” burada eğlenmek değil, oyalanıp durmak demek — yani gönül bir yere yerleşmiyor. “Yine” kelimesi bunun ilk kez olmadığını söylüyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yarabbî sen kıl yari

   Cemalin görsem bari

   Dün ü gün edip zari

   Gönlüm niçin eğlenmez

   1Yarabbî, sen yardım et;

   2bâri cemalini görsem.

   3Gece gündüz inleyip duruyorum;

   4gönlüm niçin durulmaz?

   Muhatap değişiyor: soru artık Allah'a yöneltiliyor. “Bâri” kelimesi beklentinin küçültüldüğünü gösteriyor — kavuşma değil, yalnızca görmek. Ama nakarat aynı kalıyor: istek küçülse de huzursuzluk sürüyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Zînet sevdası değil

   Şöhret gavgası değil

   İzzet davası değil

   Gönlüm niçin eğlenmez

   1Süs sevdası değil,

   2şöhret kavgası değil,

   3itibar davası değil —

   4gönlüm niçin durulmaz?

   Süs, şöhret ve itibar art arda reddedilir; nakarat yine gönlün neden durulmadığını sorar. Eleme yöntemi derdin dünyevî hırslarla açıklanamayacağını gösterir; başka bir şair veya dönemle kaynak dışı bağ kurulmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Müminim şükrederim

   Daima fikrederim

   Her zaman zikrederim

   Gönlüm niçin eğlenmez

   1Müminim, şükrederim;

   2daima düşünürüm,

   3her zaman zikrederim —

   4gönlüm niçin durulmaz?

   Konuşan mümin olduğunu, şükrettiğini, düşündüğünü ve zikrettiğini sayar; buna rağmen gönlünün neden durulmadığını yeniden sorar. Beyit bu üç pratiği bildirir fakat bütün ibadetlerinin eksiksiz olduğu sonucunu kurmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Himmet bir aşık kuldur

   Bu yol bir acep yoldur

   Halimi bilen oldur

   Gönlüm niçin eğlenmez

   1Himmet âşık bir kuldur;

   2bu yol tuhaf bir yoldur.

   3Hâlimi bilen odur;

   4gönlüm niçin durulmaz?

   Mahlas dörtlüğü soruyu çözmüyor ama yerini değiştiriyor: cevap şairde değil. “Bu yol bir acep yoldur” cümlesi huzursuzluğu bir arıza olmaktan çıkarıp yolun özelliği sayıyor. Nefes, sorusunu son kez tekrarlayarak — cevapsız — kapanıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle