Perişan hâlimi göre mi geldin

Bülbüle seslenen dört dörtlük. Şair önce derdini paylaşmaya çağırır, sonra dünyanın kalıcı olmadığını hatırlatır ve sonunda aramanın yönünü değiştirir: canı değil cananı ara.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Perişan hâlimi göre mi geldin

   Gel bizim bahçede şakı bülbülüm

   Görelim dünyada dertli kim imiş

   Aşkın kitabını oku bülbülüm

   1Perişan hâlimi görmeye mi geldin?

   2Gel bizim bahçede öt, bülbülüm.

   3Görelim, dünyada dertli kimmiş;

   4aşkın kitabını oku, bülbülüm.

   Bülbül bir misafir olarak çağrılıyor ama davetin altında bir yarış var: “görelim dertli kim imiş”. Dert burada paylaşılacak bir şey değil, karşılaştırılacak bir şey.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Muhabbeti muhabbete verelim

   Vefasız dünyada bir dem sürelim

   Safa geldin bizim ele sevgilim

   Ben olayım sana sâki bülbülüm

   1Sevgiyi sevgiyle karşılayalım,

   2vefasız dünyada bir an olsun sürelim.

   3Hoş geldin bizim ele, sevgilim;

   4sana sâki ben olayım, bülbülüm.

   Yarış yerini konukluğa bırakıyor. “Bir dem sürmek” — kısa bir an yaşamak — dünyanın vefasızlığı kabul edildiği için isteniyor; kalıcılık beklentisi yok.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Cümle derdimizi getirdik dile

   Sabır köşesinde doldurak çile

   Boşuna yanmayak vefasız güle

   Bilirsin ki kalmaz bâki bülbülüm

   1Bütün derdimizi dile getirdik;

   2sabır köşesinde çilemizi dolduralım.

   3Vefasız güle boşuna yanmayalım;

   4bilirsin ki kalıcı olmaz, bülbülüm.

   Bülbülün güle yanması klasik şiirin en bilinen sahnesi; burada o sahneye itiraz ediliyor. Ruhsatî bülbüle kendi rolünü bırakmasını söylüyor — gül kalıcı değil.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Eğer can ararsan ara cananı

   Boş yerine sarfeyleme figanı

   Eğer Ruhsat isen mâşukun tanı

   Zikreyle dembedem Hak'kı bülbülüm

   1Eğer can arıyorsan cananı ara;

   2feryadını boş yere harcama.

   3Eğer Ruhsat isen sevgilini tanı;

   4her an Hakk'ı zikret, bülbülüm.

   Mahlas dörtlüğü aramanın yönünü değiştiriyor: can değil canan. Şiir bir davetle başlayıp bir yönlendirmeyle bitiyor. Son dize dünyevi sevgiliyi tümüyle bırakmıyor ama onu tanınması gereken bir şeye çeviriyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle