Eğer Geçtimse Yolundan Senin Ey Şâh-ı Râh Eksik

Âşık Ömer kusurlu kul olarak yolun şahından hoşgörü ister. Sevgilinin saçı gönül ülkesinde tahta oturur, yüzün yarısını kara bulut gibi örter; şair sonunda geçmişi bırakıp hayatın sürmesini öğütler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Eğer geçtimse yolundan senin ey şâh-ı râh eksik

   Efendim sen anı hoş tut değil kulda günâh eksik

   1Ey yolun şahı, eğer senin yolundan eksik geçtiysem,

   2efendim, bunu hoş gör; kulda günah hiç eksik olmaz.

   Sevgili yolun hükümdarı, şair kusurlu kuldur. Hata inkâr edilmez; insanın günahsız olamayacağı söylenerek bağışlanma istenir ve aşk ilişkisi merhamet ölçüsüne bağlanır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gehî zülfün cülûs eyler gönül mülküne geh kahrın

   Muhassal kişver-i dilden değil bir pâdişâh eksik

   1Bazen saçın gönül ülkesine tahta oturur, bazen kahrın;

   2sonuçta gönül ülkesinden bir padişah eksik değildir.

   Gönül bağımsız bir ülke değil, sürekli yönetilen topraktır. Zülüf güzelliğiyle, kahır ise acısıyla sırayla tahta çıkar; âşığın iç dünyasında iktidar boşluğu hiç oluşmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   O zülf âyîne-i veçhin ihâta eylemiş nısfın

   Dedim dilber nedendir rûy-i rahşânında mâh eksik

   1O saç, yüzünün aynasının yarısını çevrelemiş;

   2“Ey güzel, parlak yüzünde ay neden eksik?” dedim.

   Yüz ayna ve ay gibi parlakken kara saç onun yarısını örter. Şair eksik ay sorusuyla saçın gölgesini göksel bir tutulmaya çevirir; güzellik örtüldükçe merak güçlenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Dedi on dördüne irmiş meğer kim gurra-i garrâ

   Çeküp âguşa göstermiş anı ebr-i siyâh eksik

   1“Meğer parlak hilal on dördüne ermiş,” dedi;

   2kara bulut onu kucaklayıp eksik göstermiş.

   Dolunayın on dördüncü gece tamamlanması sevgilinin yüzünü kusursuzlaştırır. Kara bulut olan saç ayı kucaklayınca eksiklik yalnız görünüşte kalır; yüzün özü tamdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Ömer gam çekme yâr için geçen geçsün geçenden geç

   Cihanda kelle sağ olsun ana olmaz külâh eksik

   1Ömer, sevgili için gam çekme; geçen geçsin, geçmişi bırak;

   2dünyada baş sağ olsun, ona külah eksik olmaz.

   Mahlas beyti kaybı kabule çağırır. Başın sağ kalması yeni külahın bulunacağını anlatan deyimle birleşir; şiir tek sevgiliye bağlı acıyı hayatın devamı karşısında ölçmeye çalışır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle