Enelhak deyüben dikildim dâra

Darağacına çıkmayı sorgu, terazi ve kıldan köprüyle süren bir hesap yolculuğuna dönüştüren; ‘Enelhak’ sözünü suçlamadan cennet kapısına çeviren beş dörtlüklük nefes.

1. 1

   Enelhak deyüben dikildim dâra

   Edeb erkân bize doğru yol oldu

   Geldi zebâniler sual sormağa

   Hak Muhammed Ali yardımcı oldu

   Günümüz Türkçesi +

   1‘Ben Hakk’ım’ deyip darağacına dikildim.

   2Yolun edebi ve kuralı bize doğru yol oldu.

   3Azap melekleri gelip beni sorguya çekti.

   4Hak, Muhammed ve Ali yardımcım oldu.

   Dörtlük yorumu +

   ‘Enelhak’ Hallâc’ın idam sözüdür; Pir Sultan onu darağacının altında tekrarlıyor. Ceza anı böylece yolun başlangıcına dönüşüyor: sorgu gelirken yardım da geliyor, ama önce asılmak gerekiyor.

2. 2

   Enelhak’tır mü’minlerin kapusu

   Dâra durdu meleklerin hepisi

   İçinden açıldı Cennet kapusu

   Hak’kın emri ile bize gel oldu

   Günümüz Türkçesi +

   1‘Enelhak’ müminlerin kapısıdır.

   2Bütün melekler o darın önünde saf tuttu.

   3O kapının içinden cennetin kapısı açıldı.

   4Hakk’ın buyruğuyla bize ‘gel’ denildi.

   Dörtlük yorumu +

   Darağacı bir kapıya dönüşüyor; meleklerin seyirci değil saf tutan bir kalabalık olması infazı törene çeviriyor. Çağrı ‘gel’ sözüyle geliyor: içeri girmenin bedeli dışarıdaki hayattan çıkmak.

3. 3

   Bir kapu açıldı içeri girdim

   Hak terâzi mizan ben anda gördüm

   Bir ayak üzere bir saat durdum

   Sızdı iliklerim kemik dâl oldu

   Günümüz Türkçesi +

   1Bir kapı açıldı, içeri girdim.

   2Hakk’ın adalet terazisini orada gördüm.

   3Tek ayak üzerinde bir saat durdum.

   4İliklerim sızdı, kemiğim dal gibi kaldı.

   Dörtlük yorumu +

   Hesap sahnesinde ölçü aleti ile beden yan yana duruyor: terazi tartarken şair tek ayak üstünde eriyor. ‘Bir saat’ sözü mahşeri soyut bir zamandan çıkarıp sayılabilir bir süreye indiriyor, dayanılmaz kılan da bu.

4. 4

   Bir dolu sundular bize iç deyu

   Arkamızdan heybet oldu göç deyu

   Kıldan köprü yaradıldı geç deyu

   Üstüne uğradım tozlu yol oldu

   Günümüz Türkçesi +

   1Bize bir dolu kadeh sunup ‘iç’ dediler.

   2Arkamızdan bir heybet gelip ‘göç’ dedi.

   3Kıldan bir köprü yaratıp ‘geç’ dediler.

   4Üzerine vardığımda tozlu bir yol oldu.

   Dörtlük yorumu +

   Üç buyruk arka arkaya geliyor: iç, göç, geç. Kıldan köprünün ayak basılınca tozlu bir yola dönüşmesi, korkulan sınavın geçenler için sıradan bir güzergâh olduğunu söylüyor.

5. 5

   Pîr Sultan Abdal’ım şahların şâhı

   Elinde var idi Ali’nin âhı

   Görsem men pîrimi dönmem bir dahi

   Mahabbetler durağımız göl oldu

   Günümüz Türkçesi +

   1Ben Pir Sultan Abdal’ım; şahların şahı odur.

   2Elinde Ali’nin âhı vardı.

   3Pirimi bir görsem, bir daha yolumdan dönmem.

   4Muhabbetlerimizin durağı bir göl oldu.

   Dörtlük yorumu +

   Şiir ateşle başlayıp suyla bitiyor: âhın yerini bir göl alıyor. Yine de ‘görsem’ sözü dileği tamamlanmamış bırakıyor; pirle buluşma bir vaat değil, dönmemeyi mümkün kılacak tek şart.