Eski Libas Gibi Aşığın Gönlü

Âşığın gönlünü sökülünce dikilemeyen eski bir giysiye, aşk bağını kıyamete kadar çözülmeyen dikişe benzetir. İbrişim ile çeliği ve toprak ile taşı karşı karşıya getirerek karşılıksız sevginin katılığını anlatır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Eski libas gibi aşığın gönlü

   Söküldükten geri dikilmez imiş

   Ne kadar olsa da gerdanı benli

   Her güzelin kahrı çekilmez imiş

   1Âşığın gönlü eski bir giysi gibiymiş;

   2söküldükten sonra yeniden dikilmezmiş.

   3Boynu ne kadar benli olursa olsun,

   4her güzelin eziyetine katlanılmazmış.

   Gönül, söküldüğünde yeniden dikilemeyen eski bir giysiye benzetilir; böylece aşk yarası kumaşın geri çevrilemez yırtığına dönüşür. Benli gerdan güzelliği görünür kılarken ‘her güzel’ hükmü konuşanın kırgın genellemesidir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bülbül eder daldan dala bir sekiş

   Anın için eyler gül ile çekiş

   Aşkın iğnesiyle dikilen dikiş

   Kıyamete değin sökülmez imiş

   1Bülbül daldan dala sıçrar;

   2bu yüzden gülle çekişir.

   3Aşkın iğnesiyle dikilen dikiş

   4kıyamete kadar sökülmezmiş.

   Bülbülün daldan dala sıçraması ile gülle çekişmesi hareketli bir bahçe sahnesi kurar. İlk dörtlükte sökülemeyen gönül bu kez aşkın iğnesiyle dikilmiş dikiştir: aynı terzilik alanı, önce onarılamazlığı sonra kıyamete dek süren bağı anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Dilber böyle değil idin sen ezel

   Aşkımın bağına düşürdün gazel

   İbrişimden nazik sandığım güzel

   Meğer pulat gibi bükülmez imiş

   1Ey sevgili, sen başlangıçta böyle değildin.

   2Aşkımın bağına bir ‘gazel’ düşürdün.

   3İpek ipliğinden daha narin sandığım güzel

   4meğer çelik gibi bükülmezmiş.

   Sevgiliye doğrudan sesleniş geçmişteki hâl ile şimdiki katılığı karşılaştırır. Kaynaktaki ‘gazel’ sözü hem şiir türünü hem ceylanı çağrıştırır; iki anlam da açık durur. İbrişim ile pulat karşıtlığı, narin sanılan kişinin bükülmez çıkmasını keskinleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Seyrani'nin gözü kanlı yaş imiş

   Aşk u sevda cümle derde baş imiş

   Toprak sandım benim bağrım taş imiş

   Meğer taşa tohum ekilmez imiş

   1Seyrani'nin gözünden kanlı yaş akarmış.

   2Aşk ve sevda bütün dertlerin başıymış.

   3Kendi bağrımı toprak sandım, meğer taşmış.

   4Meğer taşa tohum ekilmezmiş.

   Kanlı gözyaşı, aşkın bütün dertlerin başı sayılmasıyla kişisel acıyı genelleştirir. Son iki dize ekim imgesini içe çevirir: konuşan bağrını verimli toprak sanmıştır, fakat taş olduğunu anlayınca sevginin orada kök salamayacağını söyler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle