Ey Benim Behîce-vech-i Hasenüm Hoş Geldüñ

Hoş geldin redifli gazel, sevgiliyi gül beden, şeker ülkesinin papağanı ve güzellik zekâtı dağıtan nazlı bir söz ustası olarak karşılar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey benim behîce-vech-i hasenüm hoş geldüñ

   Gülşen-i hüsn-i dilim gül-bedenüm hoş geldüñ

   1Ey güler yüzlü güzelim, hoş geldin;

   2gönlümün güzellik bahçesi, gül bedenlim, hoş geldin.

   Şiir bir karşılama sesiyle açılır ve redif her beyitte o karşılamayı yeniler. İlk beyit sevgiliyi önce yüzünden, sonra bedeninden tanımlar: behîce-vech ile gül-beden. Gülşen sözcüğü de gönlü bir bahçeye çevirerek karşılananın gireceği yeri hazırlar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Şekeristân-ı melâhat saña mı mansıb oldu

   Ey benim Tûtî-i nâ kes sühanum hoş geldüñ

   1Güzelliğin şeker ülkesi sana mı makam oldu;

   2ey benzersiz sözlü papağanım, hoş geldin.

   Güzellik burada bir ülkeye, üstelik şekerden bir ülkeye benzetilir ve sevgilinin ona mansıb, yani resmî görev olarak atanıp atanmadığı sorulur. Tûtî imgesi soruyu tamamlar: şeker ülkesinin memuru, tatlı söz söyleyen papağandır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Uzayup nâzişi günden güne mânend-i berât

   Defter-i mihr-i vefâyı dürenüm hoş geldüñ

   1Nazı günden güne bir ferman gibi uzayıp,

   2sevgi ve vefa defterini dürenim, hoş geldin.

   Beyit iki zıt hareketi karşılaştırır: naz berât gibi uzarken vefa defteri dürülür. Biri açılıp uzayan, öteki kapanıp toplanan bir kâğıttır. Sevgiliye yakıştırılan sıfat da bu yüzden övgü değil sitemdir; karşılanan kişi aynı zamanda defteri kapatandır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Dilenüp gezmede ben gâh zekât-ı hüsnüñ

   Dilimi kârd-ı gamla delenüm hoş geldüñ

   1Ben zaman zaman güzelliğinin zekâtını dilenerek gezerken,

   2gönlümü gam bıçağıyla delenim, hoş geldin.

   Zekât benzetmesi ilişkiyi mülkiyet diline taşır: güzellik bir servettir ve âşık ondan yalnız dağıtılması farz olan payı dilenir. İkinci dize bu dilenciye ödenen karşılığı verir; eline geçen şey pay değil, kârd-ı gamla açılmış bir deliktir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Nâz idüp âhir-i hüsnüñde hatt-ı sebzi ile

   Da‘vi-i hüsnede hüzra irenüm hoş geldüñ

   1Güzelliğinin sonunda yeşil ayva tüyleriyle naz edip,

   2güzellik davasında yeşilliğe erenim, hoş geldin.

   Hatt-ı sebz güzelliğin sonuna işaret eden bir alâmettir, ama beyit onu bitiş değil yeni bir koz gibi kullanır: sevgili tüylerin yeşiliyle naz eder. Da‘vi sözcüğü de güzelliği bir iddiaya çevirir; yeşile ermek o davanın son delili olarak sunulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Dilini çineyerek nâz iderek Kânîye

   Şekerin harf-i zebânın günüm hoş geldüñ

   1Kânî'ye dilini çiğneyerek naz edip,

   2ey dilinin harfi şeker olan günüm, hoş geldin.

   Makta, sevgilinin naz ederken dilini çiğnemesini şairin adıyla eşler. Kapanış ise ses düzeyine iner: zebân üzerindeki harf şekere dönüşür, karşılama sözü tadı olan bir şey hâline gelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle