Ey dil hele âlemde bir âdem yoğ imiş

Dört dizede kurulmuş bir dünya hükmü. Hiciv ustasının sesi burada düşüyor; öfke yerine yorgun bir kabullenme var.

1. 1

   Ey dil hele âlemde bir âdem yoğ imiş

   Vâr ise de ehl-i dile mahrem yoğ imiş

   Günümüz Türkçesi +

   1Ey gönül, meğer dünyada adam diye biri yokmuş;

   2varsa da gönül ehline sırdaş olacak biri yokmuş.

   Beyit yorumu +

   Şair gönlüne sesleniyor, insanlara değil — muhatap seçimi baştan bir kopuş ilanı. İkinci dize ilkini yumuşatmıyor, daraltıyor: adam yoksa bir yana, olsa bile ulaşılabilir değil.

   ❞Alıntıyı kopyala
2. 2

   Gam çekme hakîkatde eğer ârif isen

   Farz eyle ki el'ân yine âlem yoğ imiş

   Günümüz Türkçesi +

   1Gerçekten arif isen kaygı çekme;

   2farz et ki şu an dünya diye bir şey de yokmuş.

   Beyit yorumu +

   Çözüm teselli değil, iptal: dünyayı yok saymak. Nef'î'nin hicivlerindeki yıkıcı enerjinin burada içe döndüğü görülüyor — kavga edecek bir muhatap bulamayan sesin son hamlesi, sahneyi tümden kaldırmak.

   ❞Alıntıyı kopyala