Ey felek, ben Mecnun’um; Leyla’yı gözler gözlerim

Şair kendisini Leyla’yı bekleyen Mecnun olarak tanıtır ve gönül kayığını aşk denizine saldığını söyler. Sevgili varken dünya malına bakmayacağını bildirir; ayrılık şarabı derdini artırır. Âşık Ömer sonunda bedeninden ve canından vazgeçtiğini, sevgilinin yüzüne susamış biçimde onu beklediğini yineler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey felek ben Mecnun’um Leylâ’yı gözler gözlerim

   Ol perî peyker melek sîmâyı gözler gözlerim

   1Ey felek, ben Mecnun’um; gözlerim Leyla’yı bekliyor.

   2Gözlerim peri bedenli, melek yüzlü sevgiliyi bekliyor.

   Mecnun ve Leyla adı, bekleyişi tanınmış aşk hikâyesinin ölçüsüne yükseltir. Gözlerin iki kez gözlemesi hem bakmayı hem beklemeyi birleştirir; sevgili insanüstü peri ve melek nitelikleriyle uzaklaştırılır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ben mahabbet bahrine saldım gönül zevrakını

   Rûzigâr elvermedi eyyâmı gözler gözlerim

   1Gönül kayığını sevgi denizine saldım.

   2Rüzgâr yardım etmedi; uygun zamanı gözlerimle bekliyorum.

   Gönül küçük bir kayık, sevgi ise engin denizdir. Yolculuğun ilerlemesi rüzgâra bağlı olduğu için âşık iradesinin yetmediğini kabul eder; uygun günleri beklemek, kavuşmanın dış koşullara bağlılığını gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gülşen-i âlemde ol serv-i revânım var iken

   Gayre hiç bakmak olur mu tende cânım var iken

   1Dünya bahçesinde o salınan servi boylum varken,

   2Bedenimde canım dururken başkasına bakmak mümkün mü?

   Dünya bahçesindeki salınan servi, âşığın tek sevgilisidir. Bedende can varken başkasına bakmanın düşünülememesi, bu bağlılığı hayatın sürmesi kadar zorunlu ve vazgeçilmez gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Gönlümün tahtındaki ol nevcivânım var iken

   Mâl ü mülkü devlet-i dünyâyı gözler gözlerim

   1Gönlümün tahtında o genç sultanım varken,

   2Gözlerim dünya malını, mülkünü ve servetini mi bekler?

   Genç sevgili gönlün tahtına oturtularak iç dünyanın hükümdarı yapılır. Ardından gelen soru, böyle bir sultan varken gözlerin dünya malı, mülkü ve ikbaline çevrilemeyeceğini kesinleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Leb urup hicran meyin içtim bugün derdim yeğin

   Ağlayup gözyaşımı saçtım bugün derdim yeğin

   1Ayrılık şarabına dudak vurup içtim; bugün derdim ağır.

   2Ağlayıp gözyaşımı saçtım; bugün derdim ağır.

   Ayrılık şarabını içmek acıyı bedene alınan yakıcı bir içeceğe dönüştürür. Saçılan gözyaşları ve iki kez yinelenen “derdim ağır” hükmü, bugünkü kederin yoğunluğunu sesle pekiştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Dostumdan ben cüda düştüm bugün derdim yeğin

   Sâkıyâ doldur bugün sun câmı gözler gözlerim

   1Dostumdan ayrı düştüm; bugün derdim ağır.

   2Ey saki, bugün kadehi doldurup sun; gözlerim onu bekliyor.

   Dosttan ayrı düşmek derdin doğrudan sebebidir; sakiye uzatılan kadeh çağrısı bu acıya meclis içinde bir karşılık arar. Bekleyen gözler hem sunulacak içkiye hem kayıp sevgiliye yönelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Bilmezem ki bana efsûn eylemiştir ol perî

   El yuyup cân ü teninden yoluna verdim seri

   1Bilmem, o peri bana büyü mü yaptı?

   2Canımdan ve bedenimden el çekip başımı onun yoluna verdim.

   Perinin büyü yapmış olabileceği sorusu, âşığın kendi iradesini aşan bağlılığını açıklar. Canla bedenden vazgeçip başını sevgilinin yoluna koyması, büyülenme kuşkusunu tam teslimiyetle sonuçlandırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Der ki bu Ömer kulun hayretteyim çoktan beri

   Teşneyim dîdârına ol dostu gözler gözlerim

   1Bu kulun Ömer der ki: Uzun zamandır şaşkınlık içindeyim.

   2Yüzünü görmeye susadım; gözlerim o dostu bekliyor.

   Yüzü görmeye duyulan susuzluk sevgiliyi yaşamsal ihtiyaca çevirir. Şiirin başındaki bekleyen gözler kapanışta aynı dosta yönelir; aradaki bütün imgeler bu kesintisiz özlemi büyütür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle