Ey Felek Şerm Et Ne Bid'attir ki Bünyâd Eyledin

Fuzûlî'nin Kerbelâ bağlamındaki dört beyitlik şiiri feleği ve Yezîd'i Ehl-i Beyt'e zulmetmekle suçlar; hanedanı incitmeyi bin Kâbe yıkıp bir puthane kurmaya benzeterek tarihsel şöhreti ahlaki rezillik olarak tersine çevirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey felek şerm et ne bid'attir ki, bünyâd eyledin

   Hânedan-ı Ahmed-i Muhtâr'a bidâd eyledin

   1Ey felek, utan; kurduğun bu nasıl kötü bir yeniliktir?

   2Seçilmiş Ahmed'in hanedanına zulmettin.

   İlk beyit feleği edilgen kader olmaktan çıkarıp doğrudan suçlanan bir fail yapar. Utanma buyruğu ve “bid'at” sözü, Ahmed-i Muhtâr'ın hanedanına edilen zulmü yalnız acı bir olay değil, kutsal düzeni bozan bir sapma olarak niteler.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ehl-i Beyt-i Mustafâya bin sitem gördün revâ

   Tâ Yezîd-i pür-cefânın gönlünü şâd eyledin

   1Mustafa'nın Ehl-i Beyt'ine bin eziyeti uygun gördün,

   2ta ki çok zalim Yezîd'in gönlünü sevindirdin.

   İkinci beyit Ehl-i Beyt'e yönelen bin eziyet ile Yezîd'in sevincini karşı karşıya koyar. “Tâ” bağı, zulmün sonucunu zalimin gönlünü hoş etmek olarak gösterir; böylece siyasal şiddetin ahlaki tersliği tek cümlede açığa çıkar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bu ne fikr-i bâtıl ü endîşe-i beyhûdedir

   Kim yıkup bin Ka‘be bir puthâne âbâd eyledin

   1Bu nasıl yanlış bir düşünce ve boş bir kaygıdır ki

   2bin Kâbe'yi yıkıp bir puthane kurdun?

   Üçüncü beyitte yanlış düşünce, bin Kâbe'yi yıkıp bir puthane kurma ölçüsüz benzetmesiyle somutlaşır. Sayısal abartı Kerbelâ zulmünün büyüklüğünü anlatırken kutsalı yıkma ve değersizi kurma fiilleri değerlerin tersine çevrilişini vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ey Yezîd-i pür-cefâ her kimse bir âd eylemiş

   Sen dahı bu zulümle ‘âlemde bir âd eyledin

   1Ey çok zalim Yezîd, herkes dünyada bir ad edinmiştir;

   2sen de bu zulümle dünyada kötü bir ün edindin.

   Exact tanıkla tamamlanan son beyit “ad edinmek” sözünü ters anlamlı kullanır. Başkaları değerli işleriyle ün kazanırken Yezîd'in adı zulümle kalır; görünürde şöhret olan şey, şiirin hükmünde silinmez bir utanç kaydına dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle