Ey Gonca Varıp Sünbül-i Reyhâne Öpülme

Âşık Ömer gonca sevgiliyi sümbül, reyhan, kadeh ve fincan gibi rakiplere öpülmemesi için uyarır. Her yakınlığı reddetmez; sadık âşık ile nâdânı ayırır ve irfan sahibi dudağa yaklaşmanın değerini savunur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey gonca varup sünbül-i reyhâne öpülme

   Çek turraların zülf-i perîşâne öpülme

   1Ey gonca, sümbüle ve reyhana gidip öpülme;

   2saç kıvrımlarını topla, perişan zülfe öpülme.

   Gonca diye çağrılan sevgili bahçedeki başka kokulara yaklaşmaması için uyarılır. Saçını toplama buyruğu mahrem güzelliği korumayı amaçlar; kıskançlık çiçek diliyle yumuşatılır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   İfşâ eder esrâr-ı leb-i lâ’lini sâgar

   Her bezme varan mahrem-i mestâne öpülme

   1Kadeh, lal dudağın sırlarını açığa vurur;

   2her meclise giden sarhoşun mahremine öpülme.

   Kadeh içilen mecliste dudağın sırrını ifşa eden tanık olur. Sevgilinin her mest kişiye yakınlaşmaması istenir; aşk sırrı rastgele meclis dolaşımından korunması gereken mahrem bilgidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bir kalb-i siyeh sûrete nakşın vara her dem

   Teslîm-i dü lep eyleme fincâne öpülme

   1Kara kalpli bir surette nakşın her an bulunur;

   2iki dudağını fincana teslim edip öpülme.

   Sevgilinin görüntüsü koyu yüzeyde iz bırakır; fincan da dudakla temas eden rakip nesneye dönüşür. Uyarı, içme hareketini bile kıskanç âşığın gözünde mahremiyet ihlali sayar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Uşşâka koçul sîneye sîne zarar etmez

   Lûtfeyle sakın kendini nâdâne öpülme

   1Âşıklara sarıl, göğüs göğüse gelmek zarar vermez;

   2lütfet, sakın kendini bilgisize öptürme.

   Şair sevgilinin yakınlığını bütünüyle yasaklamaz; gerçek âşık ile nâdân arasında ahlaki ayrım kurar. Göğüs göğüse temas sadık olana lütuf, bilgisize verilen öpüş ise israf sayılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   İrfan haberin bu Ömer’in al deheninden

   Kim dedi sana ki leb-i irfâne öpülme

   1İrfan haberini bu Ömer’in ağzından al;

   2irfan dudağına öpülme diye sana kim söyledi?

   Mahlas beyti önceki yasakların hedefini açıklar: irfan sahibi öpüş dışlanmaz. Şair kendi ağzını bilgi kaynağı yapar; sevgiliyi bilgisizden sakınırken bilinçli yakınlığa davet eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle