Ey gönül, mübarek cuma günü Tanrı’ya ibadet et

Şair gönülden cuma günü ibadet, zikir ve salavatla kalbin pasını silmesini ister. Ezanla zengin ve yoksul bir araya gelir, hutbe ruhu besler; deniz kadar günahın içten bir Allah sözüyle bağışlanacağı belirtilir. Namaz, iyilik ve duanın karşılığının katlanacağı anlatılır. Ömer, imam mihraba geçtiğinde meleklerin çevresini sardığını ve herkes için Tanrı’nın rahmet denizine açılan yolun belirdiğini söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey gönül Hak’ka ibâdet kıl mubârek cum’a gün

   Zikr ile pasını kalbin sil mubârek cum’a gün

   1Ey gönül, mübarek cuma günü Tanrı’ya ibadet et.

   2Mübarek cuma günü zikirle kalbinin pasını sil.

   Gönle verilen ibadet emri, kalpte biriken pası zikirle silme görüntüsüyle açıklanır. Cuma günü yalnız dış davranış değil, iç dünyanın ihmal ve ağırlıktan arındırıldığı düzenli bir bakım vaktidir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ver selâvat ol Habîb-i Kibriyâ’nın rûhuna

   Nice bin Kâ’be sevâbın bul mubârek cum’a gün

   1Yüce Tanrı’nın sevgili peygamberinin ruhuna salavat getir.

   2Mübarek cuma günü binlerce Kâbe ziyareti sevabı bul.

   Peygambere salavat, binlerce Kâbe sevabına ulaştıran sözlü ibadet olarak sunulur. Böylece uzak kutsal mekâna fiziksel yolculuk ile cuma günü anışın manevi değeri aynı ölçekte buluşur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Verilür yer yer ezanlar cem’olur bây ü gedâ

   Okunur minberde hutbe rûh alur andan gıdâ

   1Her yerde ezan okunur, zenginle yoksul toplanır.

   2Minberde hutbe okunur ve ruh ondan gıda alır.

   Ezan zenginle yoksulu aynı yerde toplar, minberdeki hutbe de ruh için besine dönüşür. Toplumsal eşitlik ve manevi gıda, cuma cemaatinin iki tamamlayıcı niteliği olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Olsa deryâca günâhın afveder Bârî Hudâ

   Sıdk ile Allah deyince kul mubârek cum’a gün

   1Günahın deniz kadar olsa Yaratan Tanrı bağışlar.

   2Mübarek cuma günü içtenlikle ‘Allah’ deyince kul bağışlanır.

   Deniz kadar çok günah bile Yaratan’ın bağışlayıcılığını aşamaz. İçten söylenen tek ‘Allah’ sözü, nicelikçe büyük suç yükünün karşısına samimiyetin dönüştürücü gücünü koyar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Âşık-ı sâdık olanlar terk eder gayri işi

   Mü’min olur ki cihanda hayr ola anın işi

   1Sadık âşıklar başka işleri bırakır.

   2Müminin dünyadaki işi hayırlı olur.

   Sadık âşıkların öteki işleri bırakması, cuma ibadetine öncelik vermektir. Müminin dünyadaki işinin hayırlı olması da bu seçimin yalnız ahirete değil günlük davranışa yansıyan sonucudur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Böyle va’detmiş Hudâ her ne ederse bir kişi

   Bir sevâba on yazılur bil mubârek cum’a gün

   1Tanrı, kişinin yaptığı iş için böyle söz vermiştir.

   2Mübarek cuma günü bir sevaba on sevap yazıldığını bil.

   Tanrı’nın vaadi, yapılan iyiliğin karşılıksız kalmayacağını güvence altına alır. Bir sevaba on karşılık yazılması, cuma günündeki davranışın manevi değerinin katlanarak büyüdüğünü bildirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Çünki bize emrolunmuş kılarız beş vakt namaz

   Ol Kerîm’in lûtfu çoktur gelene var git demez

   1Bize emredildiği için beş vakit namaz kılarız.

   2O cömert Tanrı’nın lütfu çoktur; gelene ‘Git’ demez.

   Beş vakit namaz ilahi emir olduğu için kılınır; buna karşılık cömert Tanrı kendisine geleni geri çevirmez. Kulluk yükümlülüğü ile ilahi konukseverlik aynı karşılıklı ilişki içinde anlatılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Müstecâb eyler duâsın şübhesiz mahrum komaz

   Hak’kı bir kez zikrederse dil mubârek cum’a gün

   1Duayı kabul eder, şüphesiz kimseyi yoksun bırakmaz.

   2Gönül mübarek cuma günü Tanrı’yı bir kez ansa yeter.

   Duanın kabulü ve kimsenin yoksun bırakılmaması cuma gününe güven duygusu verir. Gönlün bir kez Tanrı’yı anması bile yönelişin sözden iç dünyaya geçtiği belirleyici an sayılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Der Ömer el bağlayup çün geçse mihrâba imâm

   Kuşadır etrâfını cümle melekler bittamâm

   1Ömer der ki: İmam ellerini bağlayıp mihraba geçtiğinde

   2Bütün melekler eksiksiz biçimde çevresini sarar.

   İmamın ellerini bağlayıp mihraba geçmesi görünür namaz düzenidir; çevresini saran melekler bu düzenin görünmeyen cemaatini oluşturur. Yeryüzü ve gök aynı ibadet halkasında birleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Rahmeti deryâsına gark olmak içün hâs u âm

    Açılur dergâh-ı Hak’ka yol mubârek cum’a gün

    1Seçkin ve sıradan herkes rahmet denizine batmak ister.

    2Mübarek cuma günü Tanrı dergâhına yol açılır.

    Seçkin ile sıradan herkes Tanrı’nın rahmet denizine batmak ister. Dergâha açılan yol, cuma gününü toplumsal ayrım tanımayan geniş bir bağışlanma ve yakınlık kapısı olarak kapatır.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle