Ey kaşı yâ yüzün beri dönmez misin dahı

Her beyti soruyla biten; kaybolan sevgiliden sönmeyen gönle, susan deften yasını bitiremeyen güzele kadar herkese sitem eden beş beyitlik gazel.

1. 1

   Ey kaşı yâ yüzün beri dönmez misin dahı

   Ey gurre-i ümîd görünmez misin dahı

   Günümüz Türkçesi +

   1Ey yay kaşlı, yüzünü hâlâ bu yana dönmez misin?

   2Ey ümidin hilâli, hâlâ görünmez misin?

   Beyit yorumu +

   Kaş yaya, yüz yeni aya benzetiliyor; ikisi de görünmek için doğru açıyı bekler. Şair bir yön ve bir tarih istiyor, ikisini de alamıyor.

2. 2

   Billâh ne saht âteş imişsin gönül meğer

   Gark oldun eşk-i hûna söyünmez misin dahı

   Günümüz Türkçesi +

   1Vallahi ne çetin bir ateşmişsin, ey gönül.

   2Kanlı gözyaşına gömüldün de hâlâ sönmez misin?

   Beyit yorumu +

   Gönül kanlı yaşın içine gömülmesine rağmen yanmayı sürdürüyor. Söndürücü olanın yetmemesi, acının kendi yakıtını ürettiğini gösteriyor; ateşi besleyen şey onu bastırmaya çalışan gözyaşı.

3. 3

   Kanı o geceler o tarablar terâneler

   Ey def anıp o zevki döğünmez misin dahı

   Günümüz Türkçesi +

   1Hani o geceler, o eğlenceler, o nağmeler?

   2Ey def, o zevki anıp hâlâ dövünmez misin?

   Beyit yorumu +

   Yas tutması istenen kişi değil, çalgının kendisi. Def zaten vurularak ses verdiği için ‘dövünmek’ hem matem hem müzik anlamına geliyor; sessizlik burada bir çalgının işini bırakması demek.

4. 4

   Kâfir kızı tükenmedi mi mâtem-i peder

   Sâgar çekip kızılca sürünmez misin dahı

   Günümüz Türkçesi +

   1Kâfir kızı, baban için tuttuğun yas bitmedi mi?

   2Kadeh çekip biraz kızıla bürünmez misin?

   Beyit yorumu +

   Siyah yasla kırmızı şarap aynı beyitte renk yarışına giriyor. Şair üzüntüyü hafife almıyor, süresine itiraz ediyor: matem giysisinin çıkarılacağı bir gün olmalı.

5. 5

   Dilberle mâcerânı yeter sakladın Nedîm

   Nakl eyleyip biraz da öğünmez misin dahı

   Günümüz Türkçesi +

   1Nedîm, sevgiliyle maceranı yeterince sakladın.

   2Biraz anlatıp hâlâ övünmez misin?

   Beyit yorumu +

   Divan âşığı sırrını saklamakla övünür; Nedîm bu kuralı bozup anlatmayı öneriyor. Sır, korunacak bir emanet olmaktan çıkıp anlatılmadıkça harcanan bir sermayeye dönüşüyor.