Ey musavvir yâr timsâline sûret vermedün

Ressamdan öğütçüye, gözyaşından ayva tüyüne kadar herkesi bir şeyi vermemekle suçlayan; sonunda şairi feryat etmeden ölmekle öven yedi beyitlik gazel.

1. 1

   Ey musavvir yâr timsâline sûret vermedün

   Zülf ü ruh çekdün velî tâb u terâvet vermedün

   Günümüz Türkçesi +

   1Ey ressam, sevgilinin resmine gerçek bir yüz veremedin.

   2Saçını ve yanağını çizdin ama ona parlaklıkla tazelik veremedin.

   Beyit yorumu +

   Ressam saçı ve yanağı çizmeyi başarıyor, ama tazeliği aktaramıyor. Fuzûlî sanatın sınırını tek bir eksikle gösteriyor: Kopya edilebilen çizgi, kopya edilemeyen ise canlılık.

2. 2

   Işk sevdâsından ey nâsih meni men‘ eyledün

   Yoh imiş aklın mana yahşi nasîhat vermedün

   Günümüz Türkçesi +

   1Ey öğütçü, beni aşk sevdasından alıkoymaya kalktın.

   2Aklın yokmuş; bana iyi bir öğüt vermedin.

   Beyit yorumu +

   Öğütçüye verilen cevap öğüdü tartışmıyor, öğütçünün aklını hedef alıyor. Aşktan vazgeçmeyi önermek Fuzûlî için tavsiyenin kötülüğü değil, akıl yoksunluğunun kanıtı.

3. 3

   Dün ki fursat düşdü hâk-i dergehünden kâm alam

   N’oldu ey göz yaşı göz açmağa fursat vermedün

   Günümüz Türkçesi +

   1Dün eşiğinin toprağından bir murat almak için fırsat çıkmıştı.

   2Ne oldu ey gözyaşı, göz açmama fırsat vermedin.

   Beyit yorumu +

   Fırsat gelmişti, gözyaşı görmeyi engelledi. Âşığın en büyük düşmanı burada sevgili değil kendi ağlaması; duygunun taşması tam da duyguyu yaşayacak anı elinden alıyor.

4. 4

   Göz yumup âlemde isterdüm açam ruhsâruna

   Cânum aldun göz yumup açınca möhlet vermedün

   Günümüz Türkçesi +

   1Gözümü dünyaya yumup senin yanağına açmak isterdim.

   2Canımı aldın, göz yumup açacak kadar bile süre vermedin.

   Beyit yorumu +

   Göz yumup açmak bir zaman ölçüsü olarak kullanılıyor; ölüm o kadar bile sürmüyor. Sevgiliyi görme isteğiyle ölüm aynı sürede yarışıyor, kaybeden bakış oluyor.

5. 5

   Bu mıdur rahmün ki hâlün eyler iken kasd-i cân

   Çıhdı hattun kim anı men‘e de ruhsât vermedün

   Günümüz Türkçesi +

   1Merhametin bu mu; yüzündeki ben canıma kast ederken

   2ayva tüyün çıktı da onu engellemesine izin vermedin.

   Beyit yorumu +

   Yüzdeki ben katil, ayva tüyü ise onu tutabilecek tek kuvvet; ama izin verilmemiş. Güzelliğin parçaları bir mahkeme gibi kuruluyor ve âşığın lehine tanık çağrılmıyor.

6. 6

   Verme hüsn ehline yâ Rab kudret-i resm-i cefâ

   Çün vefâ çekmekde ışk ehline tâkat vermedün

   Günümüz Türkçesi +

   1Yâ Rab, güzellere cefa çizme gücü verme.

   2Çünkü âşıklara vefaya dayanacak takat vermedin.

   Beyit yorumu +

   Dua sevgiliyi değiştirmeyi değil, ona verilen yetkiyi geri almayı istiyor. Fuzûlî kusuru güzellere yüklemiyor; âşıkların dayanma gücünün eksik yaratılmış olmasına işaret ediyor.

7. 7

   Ey Fuzûlî öldün efgân etmedün rahmet sana

   Rahm kıldun halka efgânunla zahmet vermedün

   Günümüz Türkçesi +

   1Ey Fuzûlî, feryat etmeden öldün; rahmet sana.

   2Halka acıdın, feryadınla onları rahatsız etmedin.

   Beyit yorumu +

   Makta beytinde şair kendi mezar taşını yazıyor ve övgü sebebi şaşırtıcı: Bağırmadan ölmüş olmak. Sessizlik burada teslimiyet değil, başkalarını rahatsız etmeme nezaketi.