Ey Perî Böyle Perîşan Olduğum Bilmez misin

Şair sevgiliye perişanlığını ve günde bin kez ölür gibi oluşunu sorularla hatırlatır. Bir zamanlar güzellik bağının bülbülüyken yüz çevrilince gam köşesine düşer; Ömer sonunda solmuş bedeninin öldürülmesini ister.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey perî böyle perîşan olduğum bilmez misin

   Hasretinle günde bin kez öldüğüm bilmez misin

   1Ey peri, böyle perişan olduğumu bilmiyor musun?

   2Hasretinle günde bin kez öldüğümü bilmiyor musun?

   Perişanlık ve günde bin kez ölme, sevgilinin bilmesi beklenen açık sonuçlardır. Soru biçimi bilgi istemez; karşı tarafın gördüğü acıya neden kayıtsız kaldığını yüzüne vurur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bâğ-ı hüsnün güllerine bülbül idim bir zaman

   Şimdi benden yüz çevirdin nolduğum bilmez misin

   1Bir zamanlar güzellik bağının güllerine bülbüldüm.

   2Şimdi benden yüz çevirdin; ne hâle geldiğimi bilmiyor musun?

   Eskiden güzellik bağının bülbülü olan şair, sevgili yüz çevirince yerini kaybeder. Gül bahçesinden dışlanma yalnız kavuşmayı değil, âşığın kendi sesini ve kimliğini kurduğu mekânı da elinden alır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Dürlü cevre yüz tutuben eyledin kaddimi dâl

   İçeyim aşkın şerâbın ey lebi âb-ı zülâl

   1Türlü eziyete yönelip boyumu dal gibi büktün.

   2Ey dudağı berrak su olan, aşkının şarabını içeyim.

   Boyun dal gibi bükülmesi eziyetin bedensel izidir. Berrak su dudak ve aşk şarabı ise aynı sevgilide şifa ile sarhoşluğu birleştirir; şair yaralayan kaynaktan yine içmek ister.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Rûz ü şeb efgan idüben bülbül-i şeydâ misâl

   Subholunca âh ü nâle kılduğum bilmez misin

   1Gece gündüz çılgın bülbül gibi feryat ederek

   2sabah olunca ah edip inlediğimi bilmiyor musun?

   Gece gündüz feryat eden bülbül sabahı da dinlenme olarak yaşamaz. Zamanın her parçası ah ve iniltiye ayrılır; sevgilinin “bilmiyor musun” sorusuna muhatap olması bu sürekliliğin görülmez sayılmasına sitemdir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Kalmışım bu künc-i gamda etseler dürlü cefâ

   Gözlerim dünyâyı görmez olalı senden cüdâ

   1Bu gam köşesinde kalmışım; türlü eziyet etseler de,

   2senden ayrılalı gözlerim dünyayı görmez.

   Gam köşesi kapalı ve yalnız bir mekândır. Sevgiliden ayrılınca gözlerin dünyayı görmemesi, dış gerçekliğin değerini yitirdiğini; eziyetlerin artık bu temel körlüğe eklenen ikincil acılar olduğunu gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Bir kelâmın işidicek eylerim cânım fedâ

   Yâ benim mihnet içinde kaldığım bilmez misin

   1Bir sözünü işitince canımı feda ederim.

   2Yoksa sıkıntı içinde kaldığımı bilmiyor musun?

   Tek söz uğruna can feda etmek, sevgilinin sesine olağanüstü değer verir. Şair sıkıntısının bilinmesini isterken karşılık olarak uzun konuşma değil yalnız bir kelam bekler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Der ki bu Âşık Ömer aşkım yeğin deryâ gibi

   Kirpiği zahmı unulmaz kaşları gûyâ gibi

   1Bu Âşık Ömer der ki: Aşkım deniz gibi güçlüdür.

   2Kirpiğinin yarası unutulmaz; kaşları basılı “gûyâ” yüzeyiyle kalır.

   Ömer aşkını deniz gibi “yeğin”, yani güçlü ve ağır sayar. Kirpik yarasının unutulmaması bu engin duyguyu küçük bir bedensel ayrıntıya bağlar; açık olmayan “gûyâ” yüzeyi ise tahminle tamamlanmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Şükr edüp Perverdigâr’a dâimâ Yahyâ gibi

   Öldür efendim sararup solduğum bilmez misin

   1Yahya gibi sürekli Yaradan’a şükrederim.

   2Efendim, sararıp solduğumu bilmiyor musun? Öldür beni.

   Yahya gibi şükür, acının içinde inancı sürdürür. Son dizedeki “öldür” çağrısı sararıp solmanın uzamasına son verme isteğidir; sevgilinin merhameti yaşam bağışlamak kadar ölümü tamamlamak biçiminde de düşünülür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle