Ey perî hüsn ile çün germ oldı bâzâruñ senüñ

Sevgilinin güzelliği güneş ile ayın müşteri olduğu bir pazar kurar; yüzün parlaklığı göğü bozar, servi yürüyüş karşısında eğilir, nergis bakışla hastalanır ve son beyitte söz can bağışlayan güç olur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey perî hüsn ile çün germ oldı bâzâruñ senüñ

   Âfitâb u mâh oldılar harîdâruñ senüñ

   1Ey peri, güzelliğinle pazarın kızıştığı için

   2güneş ve ay senin alıcın oldular.

   Güzellik bir alışveriş meydanı olarak düşünülür ve en büyük gök cisimleri bu pazarda müşteri konumuna iner; sevgilinin değeri fiyatla ölçülemezken güneş ile ayın onu edinmek istemesi pazarın hararetini büyütür.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bozdı yüzini mehüñ zülf ile lutf-ı ‘ârızuñ

   Âfitâbâ âteş urdı tâb-ı ruhsâruñ senüñ

   1Saçınla yanağının hoşluğu ayın yüzünü bozdu;

   2yanağının parıltısı güneşe ateş düşürdü.

   Saçın karanlığı ve yanağın aydınlığı ayın yüzünü birlikte bozar; ardından yanağın parıltısı güneşe bile ateş düşürür, böylece sevgili gece ve gündüz ışıklarını kendi yüzünün karşısında yetersiz bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Cûybâr etrâfını seyr eyledikçe serv eger

   Başı aşağa olurdı görse reftâruñ senüñ

   1Servi, dere çevresini gezerken eğer

   2senin yürüyüşünü görse başı aşağı olurdu.

   Servinin dere kenarındaki dik yürüyüşü sevgilinin salınışını görünce utanca dönüşür; başı aşağı olmak hem fiziksel eğilmeyi hem mahcubiyeti anlatır ve doğadaki zarafet ölçüsünün sevgiliyle yenilendiğini gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Çeşm-i şehlâñı görelden bâğda ey serv-i nâz

   Başı ditrer nergisüñ kim oldı bîmâruñ senüñ

   1Ey nazlı servi, baygın gözünü bahçede gördüğünden beri

   2nergisin başı titrer; çünkü senin hastan oldu.

   Nergisin titreyen başı baygın bakışa tutulmuş bir hastanın belirtisidir; çiçek yalnız göze benzemekle kalmaz, sevgilinin gözü tarafından etkilenir ve bahçe aşkın bedensel belirtilerini taşıyan bir sahneye dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Cânlar alur revân itseñ hırâmân kâmetüñ

   ‘Avnîye cân virür ammâ lutf-ı güftâruñ senüñ

   1Salınarak yürüyen boyunu hareket ettirsen canlar alır;

   2ama sözünün inceliği Avnî'ye can verir.

   Son beyit sevgilinin iki hareketini ayırır: salınan boy can alır, nazik söz can verir; Avnî öldüren görünüş karşısında diriltici hitabı kendine pay eder ve gazeli sesin iyileştirici lütfuyla kapatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle