Göñlümüñ la‘lüñe cân virmek olupdur hevesi

Gönül dudağa can vermek, göz ise ayağın toprağına ulaşmak ister; şairin ruh kuşu beden kafesinde uçuşur, ney nefesi ile âşığın iniltisi birleşir ve Avnî'nin sevgiliye canını vermesinin hata sayılamayacağı söylenir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Göñlümüñ la‘lüñe cân virmek olupdur hevesi

   Hâk-i pâyuñdurur ancak gözümüñ mültemesi

   1Gönlümün lal dudağına can vermek hevesi vardır;

   2gözümün tek dileği ayağının toprağıdır.

   Gönül ile göz iki ayrı talep taşır: biri kırmızı dudağa canını vermek, öteki ayağın toprağına değmek ister; yüksek ve alçak yönler birleşerek âşığın bütün varlığını sevgilinin beden çevresine dağıtır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Mürg-i rûhum ki hevâñ içre uçar olmışdur

   Dîde pervâz-gehi sîne müşebbek kafesi

   1Ruhumun kuşu senin havanda uçmaya başlamıştır;

   2göz onun uçuş yeri, göğüs kafesli kafesidir.

   Şairin ruh kuşu sevgilinin havasında uçarken göz ona açık bir uçuş alanı, göğüs ise kafes olur; bedenin iki parçasına karşıt görev verilmesi, ruhun içeride tutulmakla dışarı yönelmek arasındaki gerilimini gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Sîne çâk u gözi nem-nâk ider nâle vü zâr

   Kılsa te’sîr ‘aceb olmaya nâyuñ nefesi

   1İnleyiş ve ağlayış göğsü yarık, gözü yaşlı eder;

   2neyinin nefesi etki etse buna şaşılmaz.

   İnilti göğsü yarar, ağlayış gözü ıslatır ve ortaya neyin nefesine benzeyen bir ses çıkar; aceb olmaya hükmü, bu sesin etkili oluşunu şaşılacak bir durum değil çekilen acının doğal sonucu sayar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Mâcerâmı diyemez yaşum işigüñe varup

   Kirpigümdür var ise işbu yolun hâr u hası

   1Gözyaşım eşiğine varıp maceramı anlatamaz;

   2bu yolun dikeni ve çerçöpü olsa olsa kirpiğimdir.

   Gözyaşı eşiğe ulaşsa bile hikâyeyi sözle aktaramaz, çünkü kirpikler yolun dikenine ve çerçöpüne dönüşür; gözün kendi yapısı haber götürmeyi engellerken sessiz acının maddi sınırı görünür olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Her kişi cânı gibi sevdügiçün sen sanemi

   Saña cânın virse ‘Avnî ne hatâ cân-ı kesi

   1Ey güzel, herkes seni kendi canı gibi sevdiği için

   2ey herkesin canı, Avnî sana canını verse bunda ne yanlış var?

   Son beyit can vermeyi ortak sevgiyle gerekçelendirir: herkes sevgiliyi kendi canı gibi seviyorsa Avnî'nin ona canını sunması da yanlış değildir; cân-ı kesi sözü sevgiliyi bütün insanların canı olarak yüceltir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle