Görüñ ol gonca-lebi kim niçe ra‘nâ olmış

Gonca dudaklı sevgili fidanlıktan gönül süsleyen serviye dönüşür; dudak balı canın arzusunu karşılar, kaşlar hilâlin yerini alır ve Avnî'nin hayranlığı taze, nazik bir şeker imgesiyle kapanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Görüñ ol gonca-lebi kim niçe ra‘nâ olmış

   Bir nihâl idi kadi serv-i dil-ârâ olmış

   1Şu gonca dudaklıya bakın, ne kadar güzel olmuş;

   2bir fidandı, boyu gönül süsleyen servi olmuş.

   Gonca dudakla fidan boy aynı büyüme hareketinde buluşur; sevgilinin güzelliği tamamlanmış bir nesne gibi değil göz önünde olgunlaşan canlılık olarak sunulur, ra‘nâ sözü de bu dönüşümün hayranlık uyandıran sonucudur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Kâm-ı cân istedügi lezzeti sordum bildüm

   Hân-ı hüsninde leb-i şehd müheyyâ olmış

   1Canın istediği tadı sorup öğrendim;

   2güzellik sofrasında bal dudağı hazırlanmış.

   Canın aradığı lezzet bir sorunun cevabı gibi bulunur ve güzellik bir ziyafet sofrasına dönüşür; dudağın bal diye hazırlanmış olması, sevgiliyi hem sofranın sahibi hem de aranan tadın kendisi yapar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Halk-ı ‘âlem ki hilâli gözedür illâ ben

   Kaşların seyr iderem özge temâşâ olmış

   1Bütün dünya hilâli gözler; ama ben değil,

   2ben kaşlarını seyrederim, bu bambaşka bir temaşa olmuş.

   Kalabalık gökteki hilâli beklerken şair sevgilinin hilâl biçimli kaşını seyreder; yalnız ben sözü onu herkesin baktığı yerden ayırır ve sıradan gök gözlemini kendine özgü bir güzellik temaşasına çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Yalıñuz ben degülem gülşen-i kûyında hezâr

   Gül yüzi yâdına bülbül dahi şeydâ olmış

   1Sevgilinin mahallesinin gül bahçesinde yalnız ben değilim;

   2bülbül de gül yüzünü anarak çılgına dönmüş.

   Âşık kendini tek sanırken bülbülü de aynı gül yüzün hatırasıyla coşmuş bulur; sevgilinin mahallesi gül bahçesine dönünce kişisel tutku doğaya yayılır ve hayranlık paylaşılmış bir ses kazanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   ‘Avnîyâ şehd lebin göreli hayrân oldum

   Niçe nâzik niçe ter sükker-i helvâ olmış

   1Ey Avnî, bal dudağını gördüğümden beri hayranım;

   2ne ince, ne taze bir helva şekeri olmuş.

   Mahlasla başlayan son değerlendirme, bal imgesini şeker ve helvayla yoğunlaştırır; nazik ile taze sıfatları yalnız tadı değil dudağın inceliğini de belirtir, Avnî'nin şaşkınlığı duyusal bir sonuca bağlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle