Gül yüzüñ şevkiyle kim dolmışdurur hûnîn göñül

Kanla dolu gönül kara suya, sevgilinin yüzü onun üstündeki gül yaprağına benzetilir; gözler gül demetleriyle çevrelenir, dudak yüze canlılık verir ve hükümdar gönül sonunda saç zincirine bağlanmak ister.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gül yüzüñ şevkiyle kim dolmışdurur hûnîn göñül

   Bir kara sudur kim üstinde revândur berg-i gül

   1Gül yüzünün özlemiyle kanla dolmuş gönül

   2kara bir sudur; üzerinde gül yaprağı akıp gider.

   Jacob'ın kara su okuması gönlün kanla koyulaşmış hâlini görünür kılar; sevgilinin gül yüzü bu karanlık akıntının üstündeki tek parlak yapraktır, dolayısıyla güzellik acının içinden geçerek hareket eder.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Dir görenler bezm-i hüsnüñde ne yaraşmış senüñ

   Gözlerüñ mesti öñinde iki tâze deste gül

   1Görenler, güzellik meclisinde sana ne kadar yakışmış, der;

   2sarhoş gözlerinin önünde iki taze gül demeti.

   Sarhoş gözlerin önündeki iki taze gül demeti yanakları işaret eder; dışarıdan bakanların hayranlık cümlesi şiire başka sesler katar ve yüzün parçalarını mecliste düzenlenmiş bir çiçek kompozisyonuna çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Devr-i hüsnüñde lebüñdür yüzüñe revnak viren

   Hâlet-efzâdur belî yüzüñde tâb-ı mül

   1Güzellik çağında yüzüne canlılık veren dudağındır;

   2şarap parıltısı gerçekten yüzünde hâli artırır.

   Dudak, yüzün güzelliğine yalnız renk değil hareket veren merkezdir; şarap parıltısıyla kurulan ilişki, kırmızılığı sarhoşluk ve canlılıkla birleştirir, böylece yüzün etkisi durağan görünüşten duygu değiştiren hâle geçer.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Saltanat tâcına baş egmez kabûl itmez serîr

   Saña biñ cân ile kuldur özge sultândur göñül

   1Saltanat tacına baş eğmez, tahtı kabul etmez;

   2gönül sana bin canla kuldur, bambaşka bir sultandır.

   Gönül dünya saltanatının tacını ve tahtını reddederken sevgiliye bin canla kulluk eder; bu seçilmiş bağlılık onu güçsüzleştirmez, tersine başka türlü bir sultan yapar ve siyasi iktidarı aşk egemenliğine çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   ‘Avnî bir sayd-ı za‘îfüñdür bu gün ‘âlemde kim

   Muhkem it zencîr-i zülfüñden anuñ boynına gull

   1Avnî bugün dünyada senin güçsüz bir avındır;

   2saçının zincirini onun boynuna sıkıca halka yap.

   Kapanış av ile zincir imgelerini bir araya getirir: Avnî yakalanmış olduğunu kabul eder ve kaçmak yerine bağın sıkılaştırılmasını ister; saçın zinciri, âşığın esareti gönüllü bir yakınlık saydığını açık eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle