‘Işk ile vîrân iden göñlini ma‘mûr istemez

Aşk yüzünden gönlünü yıkan kişi onarım ve sevinç istemez; sevgilinin yolundan uzaklaşmamak, şöhretten kaçmak ve maddi cevheri reddetmek öğütlenir, aşkın tükenmez hazinesi dünyevi bekçiyi gereksiz kılar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   ‘Işk ile vîrân iden göñlini ma‘mûr istemez

   Hâtırın mahzûn iden bir lahza mesrûr istemez

   1Aşk ile gönlünü yıkan kişi onun bayındır olmasını istemez;

   2hatırını hüzne veren bir an bile sevinç aramaz.

   İlk beyit aşkı onarılacak bir hasar değil, gönüllü bir yıkım olarak gösterir; âşık bayındırlığı ve neşeyi reddederek alışılmış iyileşme beklentisini tersine çevirir, çünkü hüznü aşkın sürmesinin işareti sayar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hâk-sâr olup hevâ-y-ile gubâr olan göñül

   Hâk-i râh-ı yârdan bir dem özin dûr istemez

   1Değersizleşip arzu rüzgârıyla toz olan gönül

   2sevgilinin yol toprağından bir an uzak kalmak istemez.

   Gönül arzu rüzgârında toza dönse de savrulacağı yeri seçer: sevgilinin yol toprağı; değersizleşme burada uzaklaşma değil yakınlık sağlar ve bir anlık mesafe bile kabul edilemez görünür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Hoş gören ‘âkil fenâ tavrını şöhret gözlemez

   Künc-i uzlet isteyen kendüyi meşhûr istemez

   1Akıllı kişi yokluk tavrını hoş görürse ün gözetmez;

   2yalnızlık köşesini isteyen kendini meşhur etmek istemez.

   Yokluk tavrını benimsemek şöhret arzusundan vazgeçmeyi gerektirir; yalnızlık köşesi mekânsal bir kaçıştan çok görünme isteğinin terkidir, akıl da ün kazanmak yerine kendini geri çekmekle tanımlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   La‘l-i nâba meyl kılmaz bağrını pür-hûn iden

   Dâmenin pür-eşk iden lû’lû-yı mensûr istemez

   1Bağrını kanla dolduran saf lala yönelmez;

   2eteğini gözyaşıyla dolduran saçılmış inci istemez.

   Kanla dolu bağır kırmızı lal taşına, yaşla dolu etek saçılmış incilere ihtiyaç bırakmaz; beden zaten değerli taşların acıdan doğan karşılıklarını üretir ve maddi zenginlik duygusal tecrübenin yanında gereksizleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   ‘Işk nakdi bir hazînedür aña yokdur zevâl

   Mâlik olan ‘Avnîyâ bir gence gencûr istemez

   1Aşk sermayesi hiç eksilmeyen bir hazinedir;

   2ey Avnî, ona sahip olan bir hazineye hazinedar istemez.

   Aşk nakit ve hazine kelimeleriyle ekonomik bir değere çevrilir, ancak tükenmediği için dünya servetinden ayrılır; ey Avnî hitabıyla verilen genel hüküm, bu hazineye sahip olanın ayrıca gencûr istemeyeceğini söyler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle