DDizegâhDijital şiir arşivi
Manzume · 19. yüzyıl

Eyvâh!...

Dört dize, İslâm'ın mirasının bozulduğu yakınmasıyla açılır; ardından İmâm-ı Âzam'ın içtihat ufuklarında çan ile ezanın mücadelesini duyurur. Faili belirtilmeyen ‘ettiler’ sözü, suçun kime yüklendiğini metin içinde açık bırakır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

  1. 1

    -i Muhammed semâda giryândır,

    Muhalledâtını islâm'ın ettiler :

    1Muhammed'in temiz ruhu gökyüzünde ağlıyor,

    2İslâm'ın ölümsüz eserlerini bozdular:

    Şiir yerden değil gökten başlıyor; ağlayan, Peygamberin ruhudur. İkinci dize failini söylemez: “ettiler” kim, işgalci mi yoksa Müslümanların kendisi mi, açık bırakılır. Beytin sonundaki iki nokta suçu adlandırmayı bir sonraki beyte havale ediyor.

  2. 2

    İmâm-ı A'zam'ın -ı ictihâdında

    Eder mücâdele ile ezân-ı şerif!..

    1İmâm-ı Âzam'ın içtihat ufuklarında

    2çan ile şerefli ezan birbiriyle çarpışıyor!..

    İkinci beyit İmâm-ı Âzam'ın ‘âfâk-ı ictihâd’ını hem düşünce ufku hem seslerin yayıldığı bir alan olarak kurar. Çanla ezanın aynı dizede mücadele etmesi, ilk beyitteki tahrif yakınmasını işitilen bir karşıtlığa dönüştürür; belirli bir olay veya tarih dizelere dışarıdan eklenmez.

Kavram sözlüğü (8) ↓
Kaynak

Metnin kaynağı

Türkçe Vikikaynak'taki 141522 numaralı sürüm esas alındı; başlık ve “15 Mayıs 1917” tarih satırı metne alınmadı. Kaynakta “islâm'ın” küçük harfle, “şerif” şapkasız dizilmiş; ikisi de düzeltilmeden bırakıldı. İki beyit kaynakta boş satırla ayrılmış, bölüm ona göre yapıldı.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bir hata mı var? Bildirin

Yanlış bir dize, hatalı bir çeviri ya da eksik bir kaynak gördüyseniz yazın. Metni doğrulayıp düzeltiyoruz.

Okumaya devam edin

Sırada ne var?

Sonraki şiirHüseyn-i Mazlûma
Ser-i mübârekin ey kurre-i dü çeşm-i Resûl,
Süleyman Nazif · Manzume

Kavram sözlüğü

8 kavram bulundu.

revân

ruh, can

pâk

temiz

giryân

ağlayan

muhalledât

ölümsüz kılınmış eserler

tahrîf

bozma, aslından saptırma

âfâk

ufuklar

ictihâd

dinî hükmü kaynaklardan çıkarma çabası

nâkûs

kilise çanı