Ez-cân u Dil Peygambere Âşık İseñ Sallû Aleyh

Fahrî, peygamber sevgisini sünnete uyma ve gece gündüz salavat getirme çağrısıyla birleştirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ez-cân u dil peygambere âşık iseñ sallû aleyh

   Sâhib çıkar rûz-ı cezâ şek itme gel sallû aleyh

   1Canıgönülden peygambere âşıksan ona salât edin.

   2Hesap gününde sana sahip çıkar; kuşku duyma, ona salât edin.

   Redif bir buyruktur ve çoğula seslenir: sallû, yani siz salât edin; şiir böylece tek kişinin duası olmaktan çıkıp topluluğa verilmiş bir talimata döner. Karşılığı da hesap gününe ertelenir ve “sâhib çıkar” fiiliyle hukukî bir tını kazanır: kimsesiz kalınacak yerde bir sahip çıkacaktır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Sünnet-i peygamberüñ icrâ ider iseñ eger

   Nâ’il olursun lutfına peygamberüñ sallû aleyh

   1Peygamberin sünnetini yerine getirirsen

   2peygamberin lütfuna erişirsin; ona salât edin.

   Burada bağlılık duygudan uygulamaya çevrilir: ölçü sünnetin icrâsıdır. Şart cümlesinin karşılığı da simetriktir; peygamberin yoluna uyan, peygamberin lütfuna nâ'il olur. Erişilecek şey böylece dışarıdan bir bağış değil, yürünen yolun ucu olarak görünür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Her kime şerî‘at üzredir kurbiyyete basar kadem

   Mazhar olur Hak lutfına hiç şübhe yok sallû aleyh

   1Kim dinî yol üzereyse yakınlığa doğru adım atar;

   2Hakk'ın lütfuna erişir, hiç kuşku yok; ona salât edin.

   Beyit şerî‘at ile kurbiyyeti tek harekette birleştirir: yol üzerinde olmak, yakınlığa doğru kadem basmaktır. Böylece dış düzen ile iç mesafe karşıt değil aynı yürüyüşün iki adı sayılır. “Hiç şübhe yok” ifadesi de bu denklemi tartışmaya kapatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ta‘zîm eyle tekrîm eyle leyl ü nehâr hem şevk-ile

   Ey Fahrîyâ her hâl ile ez-cân u dil sallû aleyh

   1Gece gündüz şevkle yücelt ve saygı göster.

   2Ey Fahrî, her hâlde canıgönülden ona salât edin.

   Kapanış fiilleri çoğaltır: ta‘zîm ve tekrîm, üstelik şevkle ve leyl ü nehâr. Saygı burada bir davranış değil, günün tamamını kaplayan bir hâl olur. “Her hâl ile” ifadesiyle Fahrî de bu sürekliliğin dışında kalmayı kendine yasaklar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle