Ezel cânâna candan cezbe-i tesiri ben verdim

Şair sevgiliye cazibe gücünü, avcıya avı ve okçuya oku kendisinin verdiğini söyler. Aşk meclisinde sevgilinin eline kılıcı koyar; rakibi sevgilinin eşiğine bağlar ve gecenin cübbesini yaşlı feleğe giydirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ezel cânâna candan cezbe-i tesiri ben verdim

   Elimle bilmedim sayyâda ol nahcîri ben verdim

   1Ey sevgili, ezelden beri çekiciliğin etkisini sana candan ben verdim.

   2Bilmeden, o avı kendi elimle avcıya ben teslim ettim.

   Sevgilinin cazibesi doğuştan kendine ait bir güç gibi değil, âşığın candan verdiği bir etki olarak anlatılır. İkinci dizede konuşan, avı avcıya teslim ettiğini sonradan fark eder. Böylece büyülenmenin sorumluluğu yine kendi eylemine döner.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Keman ebrûların gördükte sabrım gitti âh ettim

   Hadeng endâza ok eğdirdim evvel tîri ben verdim

   1Yay gibi kaşlarını görünce sabrım gitti, ah ettim.

   2Önce okçuya oku eğdirdim; oku da ben verdim.

   Yay kaşlar sabrı tüketip ahı doğurur; ok ve okçu imgeleri aynı savaş düzenini tamamlar. Konuşan, yalnız hedef olan kişi değildir: oku eğdiren ve veren de odur. Birim, sevgilinin yaralayıcı bakışını âşığın sağladığı araçlarla açıklar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Mahabbet meclisinde bâde sundum yâre mest oldu

   Beni katletmek içün destine şemşîri ben verdim

   1Aşk meclisinde sevgiliye şarap sundum, sarhoş oldu.

   2Beni öldürsün diye eline kılıcı ben verdim.

   Aşk meclisinde sunulan şarap sevgiliyi sarhoş eder. Ardından âşık, kendi ölümünde kullanılacak kılıcı da sevgilinin eline verdiğini söyler. Şarap ile kılıç arasındaki geçiş, zevk meclisini gönüllü bir kurban sahnesine dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ser-i kûyinde gördükçe neden feryâd eder ağy[âr]

   Ezelden hâkipâ-yi yâre ol kıtmîri ben verdim

   1Rakip sevgilinin semtinde görününce neden feryat ediyor?

   2O köpeği ezelden beri sevgilinin ayağının toprağına ben verdim.

   Hasarlı ağy[âr] yüzeyi rakibi açık bir aparatla gösterir. Rakibin sevgilinin semtindeki feryadı sorgulanırken, onun sevgilinin ayağı dibine yerleştirilmesinden konuşan kendini sorumlu tutar. “Kıtmîr” küçültücü köpek imgesini taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Çeküp Âşık Ömer bir âh-ı cankâhı derûnumdan

   Çıkardım pîr-i çerha cübbe-i şebgîri ben verdim

   1Âşık Ömer, içimden can yakan bir ah çekip

   2yaşlı feleğe ‘şebgîr cübbesini’ verdim; terim tanıksız renge çevrilmedi.

   Mahlaslı kapanışta Âşık Ömer içinden can yakan bir ah çeker ve pîr-i çerha bir ‘cübbe-i şebgîr’ verir. ‘Şebgîr’in bağlamsal değeri ikinci tanıkla doğrulanmadığı için yorum bunu gece renkli veya karanlık giysi diye kesinleştirmez; ah ile feleğe verilen cübbe arasındaki kozmik ilişki literal düzeyde tutulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle