Ezel kâtipleri uşşâk bahtın kara yazmışlar

Kaderi bir yazı, sevgilinin yüzünü bir sayfa ve âşığın payını parçalanmış gönül olarak düşünen beş beyitlik gazel.

1. 1

   Ezel kâtipleri uşşâk bahtın kara yazmışlar

   Bu mazmûn ile hat ol safha-i ruhsâra yazmışlar

   Günümüz Türkçesi +

   1Ezelin kâtipleri âşıkların bahtını kara yazmışlar.

   2Sevgilinin yüzündeki koyu tüyleri de aynı anlamla yüz sayfasına işlemişler.

   Beyit yorumu +

   Beyitte kader bir kitap, sevgilinin yüzü de bir sayfa gibi açılıyor. “Kara yazı” hem âşığın talihini hem yüzdeki ince, koyu tüyleri anlatınca güzellik ile uğursuzluk aynı mürekkepte buluşuyor.

2. 2

   Havâs-ı hâk-i pâyın şerhini tahkîk edip merdüm

   Gubâr ile beyâz-ı dîde-i hûn-bâre yazmışlar

   Günümüz Türkçesi +

   1İnsanlar ayağının toprağındaki özellikleri araştırıp açıklamışlar.

   2O toprağı, kanlı yaş döken gözün beyaz sayfasına tozla yazmışlar.

   Beyit yorumu +

   Sevgilinin ayağından kalan toz bile âşık için okunacak kutsal bir metin değerinde. Göz sayfaya, toz yazıya, kanlı yaş da mürekkebe dönüşüyor.

3. 3

   Girip büt-hâneye kılsan tekellüm cân bulur şeksiz

   Musavvirler ne sûret kim der ü dîvâra yazmışlar

   Günümüz Türkçesi +

   1Putlar evine girip konuşsan, hiç kuşkusuz canlanırlar.

   2Ressamların kapılara ve duvarlara çizdiği bütün suretler hayat bulur.

   Beyit yorumu +

   Sahne neredeyse masalsı: Sevgili bir kez konuşsa duvarlardaki resimler canlanacak. Onu güzel kılan yalnız yüzü değil; sesi de cansıza hayat verecek bir nefes taşıyor.

4. 4

   Muharrirler yazanda her kime âlemde bir rûzî

   Bana her gün dil-i sad-pâreden bir pâre yazmışlar

   Günümüz Türkçesi +

   1Kâtipler dünyada herkese nasibini yazarken

   2Bana her gün yüz parçalı gönülden yeni bir parça yazmışlar.

   Beyit yorumu +

   Kader herkese günlük rızkını dağıtırken Fuzûlî’nin payına ekmek değil, yeni bir gönül parçası düşüyor. Acı burada talihsiz bir olay değil, her sabah yeniden verilen bir nasip.

5. 5

   Yazanda Vâmık u Ferhâd u Mecnûn vasfın ehl-i derd

   Fuzûlî adını gördüm ser-i tûmâra yazmışlar

   Günümüz Türkçesi +

   1Dert ehli Vâmık, Ferhat ve Mecnun’un niteliklerini yazarken

   2Listenin en başına Fuzûlî’nin adını yazdıklarını gördüm.

   Beyit yorumu +

   Vâmık, Ferhat ve Mecnun aşkın efsane isimleri; Fuzûlî ise kendini listenin başında görüyor. Beyit hem meydan okuma hem de acısını bir şairlik nişanına çeviren zarif bir övünç.