Ezelden Beri Aşk ile Sarhoş Olmuşum

Melamet, harabat, gönül sarayı ve Mansur imgeleriyle aşkın dışarıda rezillik, içeride lütuf ve sevinç olarak yaşanan çelişkisini kurar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   چون ازلدن عشقله بن مست و مخمور اولمشم

   بكلرم كوى خرابانى كه معذور اولمشم

   1Ezelden beri aşk ile sarhoş olmuşum

   2Harabat yurdunu beklerim; bu yüzden mazur olmuşum

   Ezel sarhoşluğu ile harabatı bekleme, âşığın hâlini sonradan edinilmiş alışkanlık değil varoluşunun başlangıç şartı sayar. Ezel vurgusu, konuşanın harabat hayatını geçici kaçış değil kendi yaratılışına eşlik eden eski bir sözleşme saymasına imkân verir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   زاهدا آگه ملامت طاشنى بيروده كيم

   عالمك رسوايى بم خاق ايچره مشهور اولمشم

   1Ey zahit, melamet taşını boşuna atma

   2Âlemin reziliyim; halk içinde böyle tanınmışım

   Zahidin attığı melamet taşı toplumsal rezilliği görünür kılar; konuşan kişi bu damgayı reddetmek yerine aşkın nişanı olarak üstlenir. Taş atan zahit toplumun hükmünü temsil ederken “meşhur” olma, utancı aşk uğruna taşınan açık bir işarete çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   دل سرايى سمنك طعن ايله خرابات اولالى

   هر طرفدن لطف جانان ايله معمور اولمشم

   1Gönül sarayı senin kınamanla harap olalı

   2Her yandan sevgilinin lütfuyla yeniden kurulmuşum

   Kınamayla yıkılan gönül sarayı sevgilinin lütfuyla mamur olur; aynı olay dışarıdan harabe, içeriden yeniden kuruluş biçiminde görünür. Kınayanın sebep olduğu yıkımı sevgilinin lütfu onarır; böylece dış saldırı, içeride beklenmedik bir ihsan kapısı açar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   فارغ و آزاديم اعلى و ادنى دن چو

   غم دكل مدح ايله يازدم ايله مذكور اولمشم

   1Yüceden ve aşağıdan bağımsız, özgürüm

   2Gam değil; övgüyle yazılmış, anılır olmuşum

   Yüce ve aşağı makamların ikisinden de özgürleşme, şöhret isteğini değil medih içinde anılmanın getirdiği paradoksu öne çıkarır. Makam hiyerarşisinden çıkış, övgüyle anılma ihtimalini bile bağımsızlığın sınandığı ince bir benlik tuzağı hâline getirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   شمدلك پردلر ممتازده ويردم كوكى

   زلفك دارينه بك جان ايله منصور اولمشم

   1Bu satırın taramadaki sözdizimi kesin çözülemedi

   2Saçının darağacında can verip Mansur olmuşum

   Dokuzuncu satırın dizimi kesinleşmediği için yorum darağacı imgesine dayanır; saçın darında Mansur olmak, aşk uğruna can verme iddiasıdır. Okunamayan satır üzerine anlam kurulmaz; kesin olan darağacı ve Mansur bağı, saç telini ölümle sınanan sadakate dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   دل متاعن ويردلى يغمايه عشقى لشكرى

   حمد لله ذاتيا هر لحظه مسرور اولمشم

   1Aşk ordusu gönül malını yağmaya vereli

   2Allah’a hamdolsun Zâtî, her an sevinçli olmuşum

   Aşk ordusunun yağması gönlü mülksüz bırakırken son beyitteki sevinç, kaybın sevgilinin lütfu olarak kabul edildiğini gösterir. Yağmaya uğrayan gönül artık sahiplik iddia edemez; son sevinç, elden çıkan malın aşk ordusuna teslim edilmesinden gelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle