Feryâduma ol kâmeti şimşâd yitişmez

Feryat sevgilinin kulağına, zahitler âşıkların mertebesine, rüzgâr gözyaşının hızına ve yol azığı kavuşma Kâbe'sine yetişemez; yalnız Bâkî ustaları aşar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Feryâduma ol kâmeti şimşâd yitişmez

   Beñzer ki anuñ gûşına feryâd yitişmez

   1O şimşir boylu sevgili feryadıma yetişmez;

   2anlaşılan feryadım onun kulağına ulaşmaz.

   Şimşir boylu sevgili âşığın feryadına yetişmez; anlaşılan ses onun kulağına da ulaşmaz. ‘Yetişmez’ hem yardıma gelmemeyi hem sesin mesafeyi aşamamasını anlatır. Sevgilinin uzun boyu yakınlık sağlamaz, tersine erişilemezliğin dikey işareti olur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ser-menzile ‘uşşâk irişür cümleden evvel

   Ol mertebeye sa‘y ile zühhâd yitişmez

   1Âşıklar son menzile herkesten önce varır;

   2zahitler çabalamakla o mertebeye ulaşamaz.

   Âşıklar son menzile herkesten önce ulaşır; zahitlerin çabası o mertebeye yetmez. Aşk deneyimi, dış disiplinle kazanılamayan manevî hız ve öncelik verir. Beyit zahidin emeğini tümden yok saymaz, fakat hedefe erişmede tutkunun dönüştürücü gücünü ondan üstün tutar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Âhumdan öñürdi yitişür kapuña eşküm

   Germiyyet ile şöyle gider bâd yitişmez

   1Gözyaşım ahımı geçer ve kapına daha önce varır;

   2öyle bir hararetle gider ki rüzgâr ona yetişemez.

   Gözyaşı ahı geçip sevgilinin kapısına daha önce varır; öyle hararetle gider ki rüzgâr yetişemez. Soyut acı iki yarışçıya dönüşür. Sıvı gözyaşını hareket ettiren ‘germiyyet’, âşığın iç ateşinin hıza çevrilmesidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Yollarda kalur râh-rev-i Ka‘be-i vasluñ

   ‘Ömr âhir olur mevt irişür zâd yitişmez

   1Kavuşma Kâbe’sinin yolcusu yollarda kalır;

   2ömür biter, ölüm gelir, fakat yol azığı yetişmez.

   Kavuşma Kâbe'sinin yolcusu yollarda kalır; ömür biter, ölüm ulaşır, yol azığı ise yetmez. Kutsal yolculuk mecazı aşk hedefinin uzaklığını ömür ölçeğine taşır. Sorun yalnız mesafe değil insan hayatının ve hazırlığının hedefe göre yetersiz kalmasıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bu ‘arsada Bâkî nice üstâda yitişdi

   ‘Âlemde bu gün aña bir üstâd yitişmez

   1Bâkî bu şiir meydanında nice ustaya yetişti;

   2bugün dünyada ona yetişecek bir usta yoktur.

   Bâkî şiir meydanında nice ustaya yetişmiş, fakat bugün ona yetişecek usta kalmamıştır. Redifin bütün olumsuz mesafeleri maktada şair lehine döner. Sevgiliye ulaşamayan âşık, edebî gelenekte öncekilere ulaşıp çağdaşlarının erişemediği doruğa çıkar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle