Gamından Gözlerim Umman Değil mi

Gözyaşını ummana, kavuşmayı canın içindeki cana dönüştürür. Sevgilinin yüzünü mürekkepsiz yazılmış ilahî bir suret gibi okur; dervişten sultana herkesin dünyada konuk ve giderken çıplak olduğunu hatırlatır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gamından gözlerim umman değil mi

   Visâlin cân içinde cân değil mi

   1Gamından gözlerim deniz olmadı mı?

   2Kavuşman can içinde can değil mi?

   Sevgilinin gamı gözleri denize çevirirken kavuşma canın içindeki can sayılır. İki soru acı ile hayat kaynağını karşı karşıya koymaz; aynı sevginin ayrılıkta taşan, vuslatta dirilten yönlerini birleştirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yazılmış hâl ü hattın bî mürekkeb

   Acâyib sûret-i Rahman değil mi

   1Benin ve ayva tüylerin mürekkepsiz yazılmış

   2Bu, Rahman’ın şaşırtıcı bir sureti değil mi?

   Ben ve ayva tüyleri mürekkep kullanılmadan yazılmış ilahî hat gibi okunur. Sevgilinin yüzündeki doğal çizgiler, Rahman’ın şaşırtıcı suretini gösteren yazıya dönüşerek güzellik ile vahyi yakınlaştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Eğer derviş eğer mîr ü salâtin

   Bu beş gün dünyede mihman değil mi

   1İster derviş, ister bey ve sultan olsun

   2Bu beş günlük dünyada konuk değil mi?

   Derviş, bey ve sultan arasındaki toplumsal fark beş günlük dünya önünde silinir. Herkesin konuk sayılması, iktidar ve yoksulluğu aynı geçicilik çatısı altında eşitler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Cihâna aşk ile üryan gelenler

   Gidende hem yine üryan değil mi

   1Dünyaya aşkla çıplak gelenler

   2Giderken yine çıplak değil mi?

   İnsan dünyaya çıplak gelir ve yine çıplak gider; aşk bu yolculuğun sahiplikten arınmış hâlini belirginleştirir. Başlangıç ile sonun aynılığı, arada biriktirilen şeylerin kalıcı kimlik kuramayacağını söyler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Eğer Tevrât eğer İncîl ü Zebur

   Be hakk-ı enbiyâ Fürkan değil mi

   1İster Tevrat, ister İncil ve Zebur olsun

   2Peygamberlerin hakkı için, hepsi Furkan değil mi?

   Tevrat, İncil ve Zebur anıldıktan sonra hepsinin Furkan olup olmadığı sorulur. Peygamberlerin hakkına yapılan vurgu, ayrı vahiy metinlerini hakikati ayıran ve gösteren ortak bir ilahî söz çizgisinde düşünür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Gününü hoş geçür miskin Hatâyî

   Gelen devran aceb devran değil mi

   1Gününü güzel geçir, miskin Hatâyî

   2Şimdi gelen çağ ne şaşırtıcı, değil mi?

   Hatâyî’ye gününü hoş geçirmesi öğütlenirken gelen devran şaşkınlıkla karşılanır. Geçicilik bilgisi karamsarlığa kapanmaz; anlaşılmaz zaman içinde bugünün hakkını verme çağrısına dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle