Gidelim Hakdan Yaña Gel Senüñle Ey Gönül

Fahrî, gönlünü zikir ve itaate eşlik eden bir yol arkadaşı olarak Hakk'a doğru yürümeye çağırır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gidelim Hakdan yaña gel senüñle ey gönül

   Lutf-ı ihsân bulalım gel senüñle ey gönül

   1Ey gönül, gel seninle Hakk'a doğru gidelim;

   2gel seninle lütuf ve iyilik bulalım.

   Beytin bütün fiilleri çoğul birinci kişidir: gidelim, bulalım. Gönül burada şairin taşıdığı bir yük değil, yola birlikte çıkılan bir arkadaştır. ‘Gel’ ile ‘gidelim’in aynı dizede bulunması da çağrı ile yürüyüşü tek bir harekete bağlar; davet edilen kişi aynı anda yol arkadaşıdır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Pâs-bân-ı ‘âlem-i lâhût olam dirseñ müdâm

   Zâkir-i Hak olalım gel senüñle ey gönül

   1İlâhî âlemin bekçisi olmak istiyorsan

   2gel seninle Hakk'ı ananlardan olalım.

   Beyit en yüksek iddiayı — lâhût âleminin bekçisi olmayı — söyleyip karşılığını en yalın işe bağlar: Hakk'ı anmak. Bekçilik uyanık kalmayı gerektirdiği için ‘müdâm’ sözcüğü hem nöbetin hem zikrin sürekliliğini aynı anda taşır; uyumamak, iki işin de ortak şartıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   ‘Fezkürûnî’ didi Hak Kur’ânda yokdur şübhemiz

   Emre münkâd olalım gel senüñle ey gönül

   1Hakk Kur'an'da ‘Beni anın’ dedi; kuşkumuz yoktur.

   2Gel seninle buyruğa boyun eğelim.

   Çağrının dayanağı burada değişir: şairin kendi isteği yerine bir buyruk anılır. ‘Fezkürûnî’ alıntısıyla zikir gönüllü bir tercih olmaktan çıkıp emre uymaya dönüşür. ‘Münkâd’ sözcüğü de yol arkadaşlığına, birlikte yürümenin yanına boyun eğme boyutunu ekler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Emr-i Hakdan gayrıya itme sakın hiç iltifât

   Tâlib-i Hak olalım gel senüñle ey gönül

   1Hakk'ın buyruğundan başkasına hiç yönelme;

   2gel seninle Hakk'ı arayanlardan olalım.

   Şiirin tek yasaklayıcı beytidir: buyruk dışındaki hiçbir şeye ‘iltifât’ edilmemesi istenir. İltifat sözcüğü hem yönelmeyi hem gönül vermeyi karşıladığı için yasak, dışarıdan görünen bir davranıştan çok gönlün hangi yöne baktığıyla ilgilidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Emr u nehye inkıyâdda Fahrîye hem-dem olup

   Gidelim Hakdan yaña gel senüñle ey gönül

   1Buyruk ve yasağa uymada Fahrî'ye arkadaş olup

   2ey gönül, gel seninle Hakk'a doğru gidelim.

   Son beyit ilk dizeyi olduğu gibi geri getirerek şiiri daireye kapatır; yol yeni bir varış noktasına değil başladığı yere döner. Aradaki tek fark, gönlün artık yalnız şaire değil ‘emr u nehye inkıyâd’da da yoldaş sayılması, yani yolculuğun bir kurala bağlanmasıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle