Gidi Yezid bize Kızılbaş demiş
Hakaret olarak atılan “Kızılbaş” adı ilk dizede sahiplenilir ve şiir buradan bir inanç beyannamesine dönüşür. Her bent din, yol, rehber, mürşid gibi bir başlık sayıp Ali'ye bağlar; son bentte kurban, dâr ve şehitlik sıralanır.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
bize demiş
Meğer şâhı sevdi dese yoludur
Yetmiş iki millet sevmedi şâhı
Biz severiz Ali’dir
1Alçak Yezid bize Kızılbaş demiş
2Şahı sevdi dese, doğrusu odur
3Yetmiş iki millet şahı sevmedi
4Biz severiz, o şah Merdan Ali'dir
- 2
Muhammed dînidir bizim dînimiz
Tarîkat altında geçer yolumuz
Cebrîl-i emindir hem rehberimiz
Biz mü’miniz mürşidimiz Ali’dir
1Bizim dinimiz Muhammed'in dinidir
2Yolumuz tarikatın çatısı altından geçer
3Rehberimiz de güvenilir Cebrail'dir
4Biz müminiz, mürşidimiz Ali'dir
Dört dize bir beyanname gibi kurulmuş: din, yol, rehber, mürşid — her dize bir başlık sayar, sonuncusunda hepsi Ali'de toplanır. Cebrail'in “emîn” sıfatıyla rehber sayılması, tarîkat yolunu vahiy yoluyla aynı hatta yerleştirir.
- 3
biz de haram yemedik
Bâtında gördüğümüzü demedik
birdir dedik geri gönmedik
Yedileriz birincimiz Ali’dir
1Alçak Yezid, biz de haram yemedik
2İç yüzde gördüğümüzü dile getirmedik
3İkrar birdir dedik, geri dönmedik
4Yedilerdeniz, birincimiz Ali'dir
Yezid'e ikinci kez seslenilirken savunma üç maddeye bölünür: haram yenmedi, bâtın sırrı açılmadı, verilen ikrardan dönülmedi. Yedilerin anılması topluluğu velîler silsilesine bağlar. Kaynakta “dönmedik” yerine dizilmiş “gönmedik” olduğu gibi korundu.
- 4
Pir Sultan der ki Hak’kadır yolumuz
Evvel kurban verdik şâha serimiz
On iki imam meydanında dârımız
Biz şehîdiz serdarımız Ali’dir
1Pir Sultan der ki: yolumuz Hakk'adır
2Şaha ilk kurbanımız başımız oldu
3Darağacımız On İki İmam meydanındadır
4Biz şehidiz, serdarımız Ali'dir
Mahlas bendi dört ağır kelimeyi arka arkaya dizer: kurban, ser, dâr, şehîd. Dâr hem darağacını hem cem meydanının ortasındaki duruş yerini anar; ikisi tek kelimede birleşince On İki İmam meydanı bir yargı yeri olarak kurulmuş olur.
Metnin kaynağı
Türkçe Vikikaynak'taki 144585 numaralı sürüm esas alındı; metin Sadettin Nüzhet Ergun'un “Bektaşî Şairleri ve Nefesleri” antolojisinin Pir Sultan Abdal bölümünden geliyor. Kaynakta ikinci ile üçüncü bendin arasındaki boş satır düşmüş; on altı dize kafiye düzenine göre dörder dizelik dört bende ayrıldı. Üçüncü bentteki “geri gönmedik”, “dönmedik”in dizgi bozulması olarak görünüyor; düzeltilmedi. Mahlas bendindeki “On iki imam meydanında dârımız” dizesi on iki hece, şiirin öbür on beş dizesi on birer hece; korundu.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Şiir kendisine atılan adı reddetmek yerine sahiplenerek başlar: Kızılbaş denmişse sebebi şahı sevmektir. “Yetmiş iki millet” ve Yezid'e yönelen sövgü, tarihsel mezhep polemiğinin dışlayıcı dilidir; güncel topluluklar hakkında bir değer hükmü olarak sunulmaz.