Gönül kadrin o mehpâre bilür ammâ neden sonra

Tekrarlanan “neden sonra” sözü, sevgilinin gönlün değerini ve yaptığı eziyetin sonucunu ancak gecikerek anlayacağını vurgular.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gönül kadrin o mehpâre bilür ammâ neden sonra

   Reh-i vasla saâdetle gelür ammâ neden sonra

   1O ay parçası sevgili gönlün değerini bilir, ama çok sonra.

   2Kavuşma yoluna mutlulukla gelir, ama çok sonra.

   Mehpâre gönlün kadrini sonunda bilir, fakat “neden sonra” nakaratı bu bilginin vaktini sürekli erteler. Reh-i vasla saâdetle gelişi umut taşır; yine de kavuşma hareketi zamanında olmadığı için mutluluk, bekleyişin verdiği zararı silemez.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Benim çektiklerim bilmez sirişk-i dîdemi silmez

   Duâ-yi hayrımı olmaz alur ammâ neden sonra

   1Benim çektiklerimi bilmez, gözyaşımı silmez;

   2“Hayır duamı olmaz alır” yüzeyi kapalıdır; ama çok sonra.

   Çekilenleri bilmemek ile sirişk-i dîdeyi silmemek sevgilinin iki ihmâlini yan yana getirir. “Duâ-yi hayrımı olmaz alur” yüzeyi dil bilgisel olarak kapalıdır; nakarat yalnız sonradan gerçekleşecek bir dönüşe işaret eder, hayır duasının nasıl alındığını kesinleştirmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Olur bir gün saâdetsiz gelürdü rûyu behcetsiz

   O meh hâneme da’vetsiz gelür ammâ neden sonra

   1Bir gün saadetsiz, yüzü neşesiz bir hâlde gelir.

   2O ay yüzlü, evime davetsiz gelir, ama çok sonra.

   Saâdetsiz ve rûyu behcetsiz geliş, sevgilinin önce kendi neşesini yitirdiğini gösterir. Mehin hâneye da’vetsiz girmesi beklenen kavuşmayı ters biçimde gerçekleştirir; “neden sonra” yüzünden bu ziyaret lütuf kadar gecikmiş bir pişmanlık da taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bana çektirmede zahmet komadı bende hiç râhat

   O yâr ettiğini elbet bulur ammâ neden sonra

   1Bana zahmet çektirdi, bende hiç rahat bırakmadı.

   2O sevgili yaptığının karşılığını elbet bulur, ama çok sonra.

   Zahmet çektirmek ve bende hiç râhat komamak, sevgilinin etkisini bedende ve zamanda sürekli kılar. “Ettiğini elbet bulur” karşılık beklentisini açıkça söyler; fakat nakarat adaletin hemen değil, âşığın sabrını tüketen bir gecikmeyle geleceğini bildirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   bu [Ö]mer gör olur kaim değildir söylemek lâzım

   O şeh ettüğüne nâdim olur ammâ neden sonra

   1Bunu söylemek gerekir; “bu [Ö]mer gör olur kaim değildir” yüzeyinin kesin anlamı kapalıdır.

   2O şah yaptığından pişman olur, ama çok sonra.

   Braketli [Ö]mer çevresindeki “gör olur kaim değildir” dizisi hasarlı olduğu için mahlasın yüklemi tamamlanamaz. Buna karşılık şehin ettiğine nâdim olacağı açıktır; kapanış, bozuk ilk hüküm ile gecikmiş pişmanlığın kesin ikinci hükmünü aynı beyitte gerilimli bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle