Göründi Ǿışķıñ illeri biziz Ǿuşşāķį gülleri

Dokuz beyit boyunca yinelenen ‘biz âşıkların gülleriyiz’ sözü, aşk ülkesi, melamet hırkası, hakikat Kâbe'si ve harabat çevresinde ortak bir topluluk sesi kurar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Göründi Ǿışķıñ illeri biziz Ǿuşşāķį gülleri

   Şekerdir şįr ü dilleri biziz Ǿuşşāķį gülleri

   1Aşkın ülkeleri göründü; biz âşıkların gülleriyiz.

   2Sütleri de dilleri de şekerdir; biz âşıkların gülleriyiz.

   Matla aşkın ülkelerinin görünmesini topluluğun çiçeklenişiyle birleştirir. İkinci dizedeki süt, dil ve şeker dizisi tatlılık imgesini büyütür; ‘uşşâkî’ hem âşıklara aidiyeti hem yol çağrışımını açık bırakır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Muĥammediñ ezel yārı biziz biz tenleri Ǿārį

   Vücūd iķlįminiñ varı biziz Ǿuşşāķį gülleri

   1Biz Muhammed'in ezelî dostlarıyız; bedenlerimiz çıplaktır.

   2Varlık ülkesinin varıyız; biz âşıkların gülleriyiz.

   Muhammed'in ezelî dostları olma iddiası çıplak beden ve varlık ülkesinin bütünüyle yan yana gelir. Bu aidiyet şiirin tarihsel topluluk sesidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Yüri kervān iriş yolı sizi bekler öven velį

   Bu yollar uludur ulu biziz Ǿuşşāķį gülleri

   1Yürü, kervan, yola eriş; sizi öven veli bekler.

   2Bu yollar çok yücedir; biz âşıkların gülleriyiz.

   Kervana yola erişme buyruğu verilir ve öven velinin beklediği söylenir. Yol imgesi topluluğu tek yolcudan çıkarıp hareket hâlindeki bir kafileye çevirir; ‘ulu’ sıfatının yinelenmesi yüceliği redife bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bu yoluñ acıdır öñi ne pek ŧatlu anıñ śoñı

   Erenler oldılar yeñi biziz Ǿuşşāķį gülleri

   1Bu yolun önü acıdır; sonu ne kadar tatlıdır.

   2Erenler yenilendiler; biz âşıkların gülleriyiz.

   Yolun başındaki acılık, sonundaki tatlılıkla karşılaştırılır. Erenlerin ‘yeni’ oluşu, yolu bitirenlerin tükenmek yerine tazelendiğini söyler; acı ile tatlı arasındaki sıra böylece bir yıpranma değil bir yenilenme anlatısına dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Nefis elvānların śoydıñ melāmet ħırķasın giydiñ

   Ġarįbiz boynumuz egdiñ biziz Ǿuşşāķį gülleri

   1Nefsin renklerini soydun, melamet hırkasını giydin.

   2Biz garibiz; boynumuzu eğdin; biz âşıkların gülleriyiz.

   Nefsin renklerini çıkarmak ile melamet hırkasını giymek iki karşıt kıyafet hareketidir. Sonraki dizede gariplik ve boyun eğme kişi değişimini korur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Ĥaķįķāt KaǾbesin gördüñ ŧavāf itdiñ şükür girdiñ

   Erenler sırrına irdiñ biziz Ǿuşşāķį gülleri

   1Hakikat Kâbe'sini gördün, tavaf ettin, şükredip girdin.

   2Erenlerin sırrına erdin; biz âşıkların gülleriyiz.

   Hakikat Kâbe'sini görme, tavaf, şükür ve içeri girme ardışık manevi hareketlerdir. Son dize bunları erenlerin sırrına erişmeye bağlar; ibadet imgeleri şiirin tarihsel tasavvufî benzetmesi olarak sunulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Varır erkānımız Ĥaķķa göñüller virmediñ ħalķa

   Gül olduķ bülbül-i Ǿışķa biziz Ǿuşşāķį gülleri

   1Erkânımız Hak'a varır; gönülleri halka vermedin.

   2Aşk bülbülüne gül olduk; biz âşıkların gülleriyiz.

   Erkânın Hak'a varması halktan esirgenen gönülle karşı karşıya gelir. Topluluk kendini aşk bülbülüne gül sayar. Gül olmak burada güzellik iddiası değil, ötüşün yöneldiği yerde, yani sevilen tarafta durmak anlamına gelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Bu bāġıñ ġoncadır güli şaķır bülbülleri belį

   Dilimiz şįr şeker balı biziz Ǿuşşāķį gülleri

   1Bu bahçenin gülü gonca; bülbülleri gerçekten şakır.

   2Dilimiz süt, şeker ve baldır; biz âşıkların gülleriyiz.

   Bahçede gonca gül ve şakıyan bülbüller yer alırken dil süt, şeker ve bal olur. ‘Belî’ ana metindeki onay sözüdür. Tat dizisi matladaki süt-şeker imgesini kapanışa yakın bir yerde yineleyerek şiirin baştan beri ördüğü tatlılık örgüsünü tamamlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Ħulūśį bülbülüz gülde açılmış bir gülüz dalda

   Ħarābāt ehliyiz dilde biziz Ǿuşşāķį gülleri

   1Hulûsî, gül içinde bülbülüz; dalda açılmış bir gülüz.

   2Gönülde harabat ehliyiz; biz âşıkların gülleriyiz.

   Makta, Hulûsî mahlasını birinci çoğul topluluk sesinin içinde bülbül, dalda açılan gül ve harabat ehli imgeleriyle toplar. Harabat burada tarihsel rind-tasavvuf şiirinin mekânıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle