Gül Gül-şeni Terk Eyledi Sohbet Sana Kaldı

Gülün, Ferhâd'ın ve Kays'ın çekildiği bir dünyada aşk meydanının gönle kaldığını söyleyen gazel; sabah yeline, seher âhına ve sonunda Nâbî'nin kalemine görev yükler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gül gül-şeni terk eyledi sohbet sana kaldı

   Bülbül yine meydân-ı mahabbet sana kaldı

   1Gül, gül bahçesini terk etti; konuşma artık sana kaldı.

   2Ey bülbül, aşk meydanı yine sana kaldı.

   Gülün bahçeden ayrılması sevgilinin yokluğunu, bülbülün kalması ise âşığın tek başına sürdürdüğü söyleyişi temsil eder. ‘Sana kaldı’ redifi bir ayrıcalıktan çok terk edilmiş bir sorumluluk duygusu yaratır; sohbetin neşesi yerini yalnız feryada bırakır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ferhâd ile Kays eyledi ber-çîde metâın

   Ey dil ser-i bâzâr-ı melâmet sana kaldı

   1Ferhâd ile Kays mallarını toplayıp pazardan çekildi;

   2ey gönül, kınanma pazarının başköşesi sana kaldı.

   Efsanevî âşıklar Ferhâd ile Kays bile tezgâhlarını kapatmışken gönül aşk pazarında tek başına kalır. Satılan şey kazanç değil ‘melâmet’, yani aşk yüzünden ayıplanmadır; gönlün pazarın başında durması onun acıda öncülüğünü alaylı bir övgüye dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Biz dâiye-i vuslat ile hâki reh olduk

   Ey bâdı sabâ lûtf u mürüvvet sana kaldı

   1Biz kavuşma isteğiyle yolun toprağı olduk;

   2ey sabah yeli, iyilik ve yardım artık sana kaldı.

   Âşıklar sevgiliye kavuşmak uğruna yol toprağı kadar alçalıp kendilerinden geçmiştir. Artık hareket edebilen tek aracı sabah yelidir; sevgiliye koku ve haber taşıması beklenen bu yele sesleniş, âşığın çaresizliğini bir yardım çağrısıyla görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Târîki-i isyana esiriz bize çâre

   Ey âh-ı seher-gâh nedamet sana kaldı

   1İsyanın karanlığına tutsak olmuşuz, bize çare ne?

   2ey seher vakti âhı, pişmanlığı dile getirmek sana kaldı.

   Aşk söyleyişi bu beyitte ahlâkî ve tasavvufî bir muhasebeye yönelir. Günah karanlığına esir olan kişinin dili yetmez; seher vakti yükselen âh onun pişmanlığını taşır. Gecenin sonundaki âh, karanlıktan bağışlanma umuduna açılan tek ses olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Mest eylemeğe âlemi sahbâ-yı suhandan

   Ey hâme-i Nâbî yine himmet sana kaldı

   1Söz şarabıyla bütün dünyayı mest etmek için

   2ey Nâbî'nin kalemi, gayret göstermek yine sana kaldı.

   Son beyitte gül, gönül, yel ve âhtan devralınan görev kaleme ulaşır. Şiir ‘söz şarabı’ olarak bütün âlemi sarhoş edecektir; Nâbî'nin kalemi hem eksilen sohbeti sürdürür hem de gazelin kendi etkisini konu edinerek şiir üretimini meclis kuran bir kudret sayar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle