Hadden efzûn mihrüm ol nâ-mihrbân bilmezlenür

Sevgili, âşığın sevgisini ve hâlini bildiği hâlde yabancı gibi davranır; yaralayan bakış ile iyileştiren dudak arasındaki gerilim, yolda selam vermeden geçişle tamamlanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hadden efzûn mihrüm ol nâ-mihrbân bilmezlenür

   Hep bilür çok sevdügüm ammâ hemân bilmezlenür

   1O merhametsiz sevgili, ölçüyü aşan sevgimi bilmezden gelir;

   2onu çok sevdiğimi bütünüyle bilir ama yine de bilmez görünür.

   Merhametsiz sevgili, ölçüyü aşan sevgiyi bilmesine rağmen bilmezden gelir. ‘Bilmezlenür’ bilgi eksikliği değil bilinçli tavırdır. Tekrar, âşığın sevgisinin apaçıklığı ile sevgilinin yakınlığı reddetmek için oynadığı rol arasındaki gerilimi kurar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Âşinâlık virmeyüp bîgâne resmin kullanur

   Nâz ider her gördügince bir zamân bilmezlenür

   1Yakınlık göstermeyip yabancı tavrını benimser;

   2her görüşünde naz eder, bir süre beni tanımazdan gelir.

   Sevgili tanışıklık göstermeyip yabancı tavrı takınır; her karşılaşmada naz ederek bir süre tanımaz görünür. Yakınlık geçmişi silinmez, sahnelenen yabancılıkla örtülür. Naz, görüş anını ilişki kurmaktan kaçınma gösterisine dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   İltifât-ı hâl-i dervîşe ‘ulüvv-i şân komaz

   Hep bilür ahvâli şâh-ı kâm-rân bilmezlenür

   1Yüce konumu, dervişin hâline ilgi göstermesine izin vermez;

   2o bahtiyar hükümdar her durumu bilir, yine de bilmez görünür.

   Yüksek konumu sevgilinin dervişin hâline ilgi göstermesine izin vermez. Bahtiyar hükümdar her şeyi bilir, yine bilmez görünür. Âşık kendisini yoksul derviş, sevgiliyi iktidar sahibi şah olarak kurar; bilmezlikten gelme toplumsal mesafenin bilinçli korunmasıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Gamzesi zahm urdugınca la‘li dermân itmede

   Gerçi kim dil derdin ol âşûb-ı cân bilmezlenür

   1Yan bakışı her yara açtığında dudağı da ilaç olur;

   2canı karıştıran o sevgili, gönlün derdini bilmezden gelir.

   Sevgilinin yan bakışı yara açarken dudağı ilaç olur; aynı beden eziyet ve çareyi birlikte taşır. Canı karıştıran sevgili gönlün derdini bilmez görünse de bu derdin sebebi de olası şifası da kendisidir. Âşık iyileşmek için yaralayana bağlı kalır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Nâz u istiğnâ ile Bâkîye tokınmaz geçer

   Râst gelse yolda ol serv-i revân bilmezlenür

   1Naz ve ilgisizlikle Bâkî’ye dokunmadan geçer;

   2yolda rastlasa bile o yürüyen servi bilmezden gelir.

   Yürüyen servi, yolda Bâkî'ye rastlasa bile naz ve istiğnayla ona dokunmadan geçer. Soyut bilmezlik tavrı somut karşılaşma sahnesine iner. Fiziksel yakınlık ilişki yaratmaz; sevgilinin akıp giden yürüyüşü âşığı görünmez kılan mesafeyi sürdürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle