Hakk Te‘âlâ Cümle Müşkilleri Âsân Eyleye

Fahrî, bütün müminler için kolaylık, mahşerde esenlik, Kur'an yoldaşlığı ve cennet diler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hakk Te‘âlâ cümle müşkilleri âsân eyleye

   Mü’minîn ü mü’minâtı şâd u handân eyleye

   1Yüce Hakk bütün güçlükleri kolaylaştırsın;

   2mümin erkekleri ve kadınları sevinçli kılsın.

   Dua daha ilk beyitte tek kişiyi aşar: güçlüklerin kolaylaşması dileği, hemen ardından mümin erkeklerle kadınların birlikte anılmasıyla bütün topluluğa yayılır. Eyleye istek kipi şiir boyunca redif olup her beyti ayrı bir dilek cümlesine çevirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Lutf idüp beyne’l-ümem bu ‘abd-i ‘âciz bendeñe

   Rûz-ı mahşerde hacîl itmeye ihsân eyleye

   1Topluluklar arasında bu güçsüz kuluna lütfedip

   2mahşer gününde onu utandırmasın, iyilik etsin.

   Burada utanç, azaptan önce gelen asıl korku olarak belirir: istenen şey beyne’l-ümem, yani başka topluluklar önünde mahcup düşmemektir. Kul kendini ‘abd-i ‘âciz diye tanıtarak isteğini hak iddiasına değil güçsüzlüğüne dayandırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Cümle mü’min kullarıyla cennet-i firdevsde hem

   Ol Kerîm ol Rahîm Allâh iskân eyleye

   1Bütün mümin kullarla birlikte Firdevs cennetinde

   2o cömert, o merhametli Allah yer versin.

   Cennet burada tek başına kazanılan bir ödül değil, cümle mü’min kullarıyla paylaşılan bir mesken olarak istenir. Kerîm ve Rahîm adlarının art arda anılması, iskânın hangi sıfatlardan bekleneceğini de belirtir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Şerr-i şeytândan bizi hıfz eyleyüp lutfı ile

   Soñ nefesde bize Hak Kur’ânı yoldaş eyleye

   1Lütfuyla bizi şeytanın kötülüğünden koruyup

   2son nefeste Kur'an'ı bize yoldaş etsin.

   Şeytandan korunma ile son nefes aynı beyitte durur; tehlike ömür boyuna, kurtuluş tek bir ana düğümlenir. Kur'an'ın yoldaş sayılması onu okunan bir metin olmaktan çıkarıp ölüm anında yanda bulunacak bir arkadaş yapar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Rûz-ı şeb zikr-i Hakka şugl idelim ey ‘âşıkân

   Ol sebîl-i Cennetine bizi fermân eyleye

   1Ey âşıklar, gece gündüz Hakk'ı anmakla uğraşalım;

   2bizi cennet yoluna yöneltsin.

   Beşinci beyit dilek dizisini bir an için keser ve doğrudan seslenir: ey ‘âşıkân çağrısıyla dua, dinleyene verilmiş bir görev hâline gelir. Zikir gece gündüze yayılınca cennet yolu bir ödül değil, o meşguliyetin doğal devamı gibi konur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Hak Te‘âlâ Fahrî-i kemter kulunı dâ’imâ

   Lutfı ile her dem ü her lahza şâdân eyleye

   1Yüce Hakk değersiz kulu Fahrî'yi sürekli

   2lütfuyla her an sevinçli kılsın.

   Mahlas beytinde istek daralıp kişiselleşir; ancak istenen şey yine sürekliliktir: her dem ü her lahza ifadesi sevinci ana değil zamanın tamamına bağlar. Kendini kemter sayan kul, geniş duanın en sonuna kendini iliştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle