Hâller Kim Rûyına Nûr-ı Siyehdir Her Biri

İki beyitlik tanzir kıtası, sevgilinin benlerini yüz üstünde kara birer ışık ve güzellik doğusunun güneşiyle ayı sayar; yüzün parıltısı âlemi karıştırınca sabır, akıl, can ve gönül yıkılır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hâller kim rûyına nûr-ı siyehdir her biri

   Maşrık-ı hüsn-i ruhında mihr ü mehdir her biri

   1Yüzündeki benlerin her biri kara bir ışıktır;

   2yüz güzelliğinin doğusunda her biri bir güneş ve aydır.

   Açılış beyti benleri iki kez, birbirini yalanlayacak biçimde tanımlar: önce “nûr-ı siyeh”, yani rengiyle karanlık ama işleviyle ışık olan bir çelişki; sonra “maşrık-ı hüsn”de doğan “mihr ü meh”. Yüz bir gökyüzü haritasına çevrilir ve koyu nokta orada kararmanın değil doğuşun yeri olur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   ‘Âlem-âşûb olalı pertev-fezâ-yı ‘ârızın

   Hâl-i sabr u ‘akl u cân u dil-tebehdir her biri

   1Yanağının ışığı âlemi karıştıran bir parlaklığa dönüştüğünden beri,

   2sabır, akıl, can ve gönlün her birinin hâli yıkımdır.

   İkinci beyit ışığı sonucundan tanımlar: “pertev-fezâ” olan yanak “‘âlem-âşûb”a, yani düzeni bozan bir güce döner. Kapanış dizesi “hâl” sözcüğünü ilk beyitteki “ben” anlamından “durum” anlamına kaydırır; sabır, akıl, can ve gönül tek bir “dil-tebeh” hükmünde toplanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle