Hamdolsun Bahar Günleri Geldi

Baharın gelişi çiğdemden karanfile kadar çiçeklerin canlanışıyla anlatılır. Çiçekler kadeh sunan, mest bakan, sevgiliye sarılan kişiler gibi davranır; gül hükümdar, bülbül ise onun karşısında cevher saçan âşık olur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hamdülillâh geldi bahar eyyamı

   Çiğdem ziynet verdi ruyi cihane

   1Hamdolsun, bahar günleri geldi.

   2Çiğdem dünyanın yüzünü süsledi.

   Baharın gelişi bir takvim bilgisi olarak değil, çiğdemin yeryüzünün yüzünü süslemesiyle görünür hâle gelir; dünya canlı bir bedene benzetilir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Zerrin kadeh bedest eyleyip câmı

   Sundu âşıklara birer peymane

   1Altın renkli çiçek, kadehi eline aldı.

   2Âşıklara birer kadeh sundu.

   Altın renkli çiçeğin eline kadeh alıp âşıklara sunması, baharın neşesini meclis ve şarap imgeleriyle kişileştirir. Zerrin kadehin çiçek olması, sunulan içkinin gerçek değil bahçenin rengi ve coşkusu olduğunu da sezdirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Sümbül sıra sıra olmuş dizilmiş

   Morca benefşenin boynu üzülmüş

   1Sümbüller sıra sıra dizildi.

   2Mor menekşenin boynu büküldü.

   Dizilen sümbüllerin dikliği ile boynu bükülen mor menekşe karşı karşıyadır; bahçe aynı anda gösteriş ve mahcubiyet taşır. Sümbülün düzenli sıraları yukarı doğru yükselirken menekşenin eğilen başı, iki ayrı çiçek duruşunu görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Nerkisin mestane çeşmi süzülmüş

   Şekâyık azmedip berrü yabane

   1Nergisin sarhoş bakışlı gözü süzüldü.

   2Gelincik kır ve ovaya yöneldi.

   Nergisin süzülen gözü sarhoş bir bakış kazanırken gelincik açık araziye çıkar; bakış hareketi ile yolculuk aynı kesitte birleşir. Böylece nergis yerinde durarak göz süzer, gelincik ise kır yönünde ilerler; beyit iki farklı hareket kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Zülfü yardan alıp buyi amber bûy

   Anınçin açılır geceyle şebbûy

   1Sevgilinin saçından amber kokusunu aldı.

   2Şebboy bu yüzden geceleri açılır.

   Amber kokusunun sevgilinin saçından alınması, şebboyun gece açışına aşk kaynaklı bir sebep verir; koku ve zaman birbirine bağlanır. Gece açan şebboy, kokuyu sevgiliden devraldığı için bahçe ile aşk meclisi arasında sessiz bir bağ kurulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Neylüfer hasretle etti azmi cûy

   Yasemin sarılıp kalbi canane

   1Nilüfer hasretle akarsuya yöneldi.

   2Yasemin sevgilinin kalbine sarıldı.

   Nilüferin suya yönelişi hasretle açıklanır, yasemin ise sevgilinin kalbine sarılır; iki çiçek farklı yakınlaşma hareketleri gösterir. Biri kendi doğal mekânı olan suya giderken öteki doğrudan cânâna yönelir; hasret iki ayrı yoldan giderilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Miskirumî etti gülşende gul gul

   Gevher nisar oldu gördükçe bülbül

   1Misk-i Rûmî gül bahçesinde gül gül açtı.

   2Bülbül onu gördükçe cevher saçtı.

   Misk-i Rûmî’nin açışı karşısında bülbülün cevher saçması, çiçeğin güzelliğini âşığın değerli sözü ve ötüşüyle karşılar. Cevher, bülbülün ötüşünü değerli bir armağan gibi gösterir ve onun çiçeğe verdiği karşılığı maddîleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Cümleye padişah oldu çünki gül

   Karanfil kad çekip durdu divane

   1Gül, bütün çiçeklerin hükümdarı oldu.

   2Karanfil boyunu uzatıp hayran durdu.

   Kapanışta gül bütün çiçeklerin hükümdarı sayılır; boyunu uzatıp duran karanfil ise bu üstünlük karşısında hayran bir seyirci olur. Karanfilin uzanan boyu aynı zamanda gülün saltanatını daha iyi görebilmek isteyen bir hayranlık jestidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle