Baharın Geldiği Zamandır

Baharın gelişi dağların, bahçelerin, bülbüllerin ve gezintiye çıkan güzellerin canlanışıyla anlatılır. Dağlardan akan sular ovaları sele çevirirken Âşık Ömer hasretine çare arar; yeryüzü çiçeklerin kızıllığıyla kapanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Evvel bahar gülzar ile yaz gelür

   Yüce dağlar donandığı zamandır

   1Önce bahar, gül bahçesiyle yaz gelir.

   2Yüce dağlar donandığı zamandır.

   Bahar ve yazın gelişiyle yüksek dağların donanması, mevsim değişimini geniş bir tabiat görüntüsüyle başlatır. İlk söz “Önce bahar, gül”, devamındaki söz “Yüce dağlar donandığı” olur; ikisinin oluşturduğu bağ, parçayı tek bir gözlemden daha ileri taşır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gülistandan gûnâgûn âvaz gelür

   Bülbül güle kul olduğu zamandır

   1Gül bahçesinden türlü türlü ses gelir.

   2Bülbül güle kul olduğu zamandır.

   Gül bahçesinden türlü sesler gelir; bülbülün güle kul olması baharın aynı zamanda aşk mevsimi olduğunu bildirir. İlk dizedeki çoğalan bahçe sesleri, ikinci dizede bülbülün güle bağlılığıyla aşk ilişkisine dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bağlar tezyîn olmuş açılmış güller

   Figan edüp öter garib bülbür

   1Bahçeler süslenmiş, güller açılmıştır.

   2Garip bülbül feryat ederek öter.

   Süslenen bağ ve açan güller karşısında garip bülbül feryat eder; canlılık, kuşun acısını ortadan kaldırmaz. Parçada “Bahçeler süslenmiş, güller” denmesinin hemen ardından “Garip bülbül feryat” gelir; yakınlık, sözlerin birbirini nasıl gerekçelendirdiğini belirginleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Seyre çıkmış cümle mehrû güzeller

   Âşıkların del- olduğu zamandır

   1Bütün ay yüzlü güzeller gezintiye çıkmıştır.

   2Bu, âşıkların deli olduğu zamandır.

   Ay yüzlü güzeller gezintiye çıkınca âşıkların deliye dönmesi, baharın insan topluluğundaki karşılığıdır. Güzellerin gezintiye çıkışı, ikinci dizede âşıkların kendinden geçmesine yol açan açık bir neden-sonuç bağı kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Hep duhterler cennet donun giyerler

   Âşık olan bülbüllere uyarlar

   1Bütün kızlar cennet giysisini giyer.

   2Âşık olan bülbüllere uyarlar.

   Kızların cennet giysileriyle bülbüllere uyması, bahar şenliğini renk, kıyafet ve ses içinde kurar. Anlatım “Bütün kızlar cennet” ile bir durum kurar, “Âşık olan bülbüllere” ile o durumun etkisini açıklar; böylece şiirsel bağlam tamamlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Şimdi suyun döker dağlar kayalar

   Sahrâların sel olduğu zamandır

   1Şimdi suyun döker dağlar kayalar.

   2Bu, ovaların sele döndüğü zamandır.

   Dağ ve kayalardan boşalan sular ovaları sele çevirir; mevsim yalnız çiçek değil güçlü bir taşkınlık getirir. “Şimdi suyun” açılışı “Bu, ovaların” karşılığına uzanır; bu geçiş “Baharın Geldiği Zamandır” bağlamındaki iki söyleyişi birbirine bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Âşık Ömer arar durur çâreler

   Hasretinle doldu yürek yareler

   1Âşık Ömer arar durur çâreler.

   2Hasretinle doldu yürek yareler.

   Ömer çare ararken hasret yürekte yaralar açar; dışarıdaki bahar, anlatıcının iç sıkıntısına çözüm olmaz. Önce “Âşık Ömer”, ardından “Hasretinle doldu” duyulur; bu sıra “Baharın Geldiği Zamandır” boyunca gelişen duyguyu ilerletir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Dürlü şükûfeler gül ü lâleler

   Yer yüzünün al olduğu zamandır

   1Türlü çiçekler, güller ve laleler açar.

   2Yer yüzünün al olduğu zamandır.

   Türlü çiçek, gül ve lalelerin kızıllığı yeryüzünü al renge boyar; şiir görsel bir mevsim hükmüyle tamamlanır. “Türlü çiçekler,” ile “Yer yüzünün” yan yana gelir; aralarındaki yakınlık “Baharın Geldiği Zamandır” çerçevesinde somut bir karşılık bulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle