Hasretinle Gülşen-i Bezm Olmasun Bî-âb u Tâb

Üç beşlik bentte sevgiliyi akşam olmadan uykuya çekilmemeye, âşıklardan kaçınmamaya ve rakibin yalanına kanmamaya çağıran muhammes şarkı, tekrarlanan iki dizeyle ayrılık acısını büyütür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hasretinle gülşen-i bezm olmasun bî-âb u tâb

   İtme ahşâm olmadan nâz ile ‘azm-i câme-hvâb

   Çıkmasun âhım sipihre ey meh-i ‘âlî-cenâb

   Olmasun pâ-mâl-i hicrânın dil-i pür-ızdırâb

   Şeh-levendim eyleme üftâdelerden ictinâb

   1Hasretin yüzünden meclis bahçesi susuz ve ışıksız kalmasın;

   2akşam olmadan nazla yatak odasına gitme.

   3Ey yüce yaradılışlı ay, ahım göğe yükselmesin;

   4ayrılığının ayakları altında çiğnenmiş, acı dolu gönül kalmasın.

   5Ey yiğit güzelim, düşkün âşıklardan kaçınma.

   Birinci bendin üç serbest dizesi üç ayrı olumsuzlamayla kurulur: bahçe sönmesin, sevgili erken çekilmesin, ah göğe çıkmasın. İstek hep bir şeyin olmamasıdır; dilek kipinin bu yönü meclisi kazanılacak değil elde tutulacak bir şey yapar. Akşam olmadan yatağa gitmek de nazın gündelik, ev içi bir biçimidir.

   Bütün beşlik yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hasretinle çekdigim bilseydin ey kaşı kemân

   Tîr-âsâ hâne-i ağyâra olmazdın revân

   Gel perî-zâdım kerem kıl hâneme bir şeb nihân

   Olmasun pâ-mâl-i hicrânın dil-i pür-ızdırâb

   Şeh-levendim eyleme üftâdelerden ictinâb

   1Hasretinle neler çektiğimi bilseydin, ey yay kaşlı,

   2ok gibi rakibin evine yönelmezdin.

   3Ey peri çocuğu, iyilik et; bir gece gizlice evime gel.

   4Ayrılığının ayakları altında çiğnenmiş, acı dolu gönül kalmasın.

   5Ey yiğit güzelim, düşkün âşıklardan kaçınma.

   İkinci bent görüntüden silaha geçer: kaş yaydır, sevgilinin rakibin evine gidişi ise ok gibi hızlıdır; aynı imge ailesinden iki parça beyti tek harekete bağlar. Üçüncü dizede iki ev karşı karşıya gelir ve konuşan, rakibinkinden çok daha azını ister — kalıcı bir kavuşma değil, tek bir gecelik gizli bir gelişi.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Hadden aşdı telhi-i cevrinle derd-i iştiyâk

   Gel efendim lutf-ile kıl benden şîrîn-mezâk

   İ‘timâd itme rakîb-i kâzib eylerse nifâk

   Olmasun pâ-mâl-i hicrânın dil-i pür-ızdırâb

   Şeh-levendim eyleme üftâdelerden ictinâb

   1Eziyetinin acılığıyla özlem derdi sınırı aştı;

   2gel efendim, lütfunla ağzımı tatlandır.

   3Yalan söyleyen rakip bozgunculuk yaparsa ona güvenme.

   4Ayrılığının ayakları altında çiğnenmiş, acı dolu gönül kalmasın.

   5Ey yiğit güzelim, düşkün âşıklardan kaçınma.

   Üçüncü bent tat duyusuna kayar: eziyetin acılığı sınırı aşmışken istenen şey kavuşmadan önce ağzın tatlanmasıdır. Son serbest dizede muhatap aynı kalır ama söz isteğe değil uyarıya döner; rakip artık kıskanılan biri değil, yalanıyla araya girecek bir tehlikedir. Nakaratın üçüncü kez dönmesi bu üç bendin de aynı korkuya bağlandığını gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle