Târîh-i Vilâdet-i Şeh-zâde (T33)

Şehzade Seyfeddin'in doğumunu süt isteyen çocuk dışında kimsenin ağlamadığı ideal bir hükümdarlık tablosuyla kutlayan manzume, dua biçimli 1140 tarihine ulaşır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ḥażret-i Sulṭân Aḥmed Ḫân Ġâzîniñ ebed

   Luṭf-ı Bârî ile evḳâtı refâh u sûr ola

   1Gazi Sultan Ahmed Han'ın vakitleri daima

   2Allah'ın lütfuyla rahatlık ve şenlik içinde olsun.

   Gazi Sultan Ahmed'in bütün vakitlerinin Allah'ın lütfuyla rahatlık ve şenlik içinde geçmesi dilenir. Açılış, henüz şehzade haberini vermeden hükümdarın sürekliliği için dua kurar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Dâd-ı fermâ-yı cihândır ol şeh-i pür-intibâh

   ‘Adl ü dâd ile uyutsa fitne-i dehri n’ola

   1O uyanık hükümdar, dünyanın adalet buyruğunu verir;

   2adaletle çağın fitnesini uyutsa şaşılır mı?

   Uyanık hükümdar dünyanın adalet buyruğunu veren kişi olarak övülür; çağın fitnesini adaletle uyutması şaşırtıcı bulunmaz. “Uyutmak”, toplumsal çatışmanın sona erdirilmesini sakinlik imgesiyle anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Aġlamaz devrinde kimse kimseden ‘âciz degil

   Gâhi eṭfâliñ meger kim şîr içün çeşmi ṭola

   1Onun devrinde kimse kimseden ötürü ağlamaz, kimse çaresiz değildir;

   2yalnız çocukların gözü bazen süt için dolar.

   Hükümdarın devrinde kimsenin ağlamadığı ve çaresiz kalmadığı ileri sürülür; tek istisna süt isteyen çocuklardır. İdeal düzen iddiası tarihsel gerçeklik ölçümü değil, doğum methiyesinin abartılı huzur tablosudur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ṣulb-i pâkinden gelüp yümn ile bir nûr-ı cesîm

   Müjde-resler eyledi tebşîrler ṣaġ u ṣola

   1Onun temiz soyundan kutlulukla büyük bir nur doğdu;

   2müjdeciler sağa sola sevinç haberleri verdi.

   Hükümdarın temiz soyundan büyük bir nur gibi doğan çocuk, kutlu şehzadedir. Müjdecilerin haberi sağa sola yayması, hanedan doğumunu özel aile olayından kamusal sevince çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Pür-ṣafâ itdi ḳudûm-i pâki dünyâyı hemân

   Râsimâ şimdi du‘âdır cümleden akdem ḳula

   1Onun kutlu gelişi dünyayı hemen sevinçle doldurdu;

   2ey Râsim, şimdi kul için her şeyden önce dua gelir.

   Şehzadenin kutlu gelişi dünyayı sevinçle doldurur; ardından Râsim, kul için her şeyden önce duanın geldiğini söyler. Haber ve kutlama, şairin kendi görevini dua olarak tanımlamasına bağlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Şehriyâr-i ‘âleme göstermeyüp Mevlâ keder

   Her zamân dil-ḫˇâhı üzre cümle maḳṣûdın bula

   1Allah dünya hükümdarına keder göstermesin;

   2o da her zaman bütün amaçlarına gönlünce erişsin.

   Allah'tan dünya hükümdarına keder göstermemesi ve bütün amaçlarına gönlünce ulaşmasını sağlaması istenir. İki dize doğum sevincini hükümdarın kişisel refahı için süreklilik duasına çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Bu du‘â geldi zebân-ı kilkime târîḫ içün

   Maḳdem-i Şeh-zâde Seyfeddîn yâ Rab sa‘d ola

   1Tarih için kalemimin diline şu dua geldi:

   2Ey Rabbim, Şehzade Seyfeddin'in gelişi kutlu olsun.

   Kalemin diline gelen son dua Şehzade Seyfeddin'in gelişinin kutlu olmasıdır. Bu cümle aynı zamanda tarih dizesidir; şiirin önceki ideal yönetim ve doğum imgelerini kronogramda toplar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle