Târîh-i Nev-Sâl

Yeni yılın hükümdar için uğurlu geçmesini dileyen iki beyitlik tarih, padişahın gelişiyle kulların şükür âdetini yerine getirmesini ve Râsim'in iyilik duasını birleştirir; kaynak tarih hesabındaki uyuşmazlığı da açık bırakır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   İrüp devletle bu sâle şehen-şâh

   Sipâs oldı ‘ibâda resm-i ‘âdî

   1Hükümdar bu yıla devletle erişince,

   2kullar için şükretmek alışılmış bir tören oldu.

   Açılış beyti yılbaşını hükümdarın erişmesi olarak kuruyor; “devletle” sözcüğü hem baht hem hükümdarlık anlamını aynı anda taşıdığı için erişen kişi ile erişilen makam tek sözde birleşiyor. İkinci dize şükrü bir duygu değil “resm-i ‘âdî”, yani kulların alışılmış töresi sayıyor; sevinç böylece tekrarlanan bir işleme dönüşüyor.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Edâ-yı resm-i târîh itdi Râsim

   Bu sâle hayrı mes‘ûd ide Hâdî

   1Râsim tarih söyleme geleneğini yerine getirdi;

   2Hidayet veren Allah bu yılın iyiliğini uğurlu kılsın.

   İkinci beyitte “resm” sözcüğü ikinci kez geçiyor, ama bu kez kulların değil şairin töresi: tarih düşürmek. Râsim kendi işini adlandırdıktan sonra son dizede sözü duaya bırakıyor ve muhatap değişiyor; yılın hayrını dileyen cümle hükümdardan Hâdî adına geçiyor. Manzume böylece törenle açılıp temenniyle kapanıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle