Hep Fitneleri Dîde-i Hûn-pâşda Saklar

Sevgilinin gözü fitneyi, gönlü aşk ateşini; dünya nimeti kederi ve çıkar sahipleri zehri saklar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hep fitneleri dîde-i hûn-pâşda saklar

   Âşûb u belâyı ol perî kaşda saklar

   1Bütün fitneleri kan saçan gözünde saklar;

   2o peri kargaşa ve belayı kaşında saklar.

   Göz ve kaş güzellik unsurları değil fitne depolarıdır; kan saçan bakışla belanın kaşta saklanması yüzü tehlike haritasına çevirir. Kan saçan göz ile belayı saklayan kaş aynı yüzde iki gizli cephanelik olur; sevgilinin yüzü güzelliği gösterirken tehlikenin yerini de örter.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Düşdi o bütüñ kalbine de nâr-ı muhabbet

   Mu'tâd-ı Hudâdır âteşi taşda saklar

   1O güzelin gönlüne de sevgi ateşi düştü;

   2Allah'ın âdetidir, ateşi taşta saklar.

   Sevgilinin kalbindeki aşk ateşi taş içindeki kıvılcıma benzetilir; görünmeyen duygu yaratılış düzeninde gizli ateştir. Ateşin taş içinde saklanması, katı görünen sevgilinin kalbinde aşk bulunabileceğini savunur; görünmez kıvılcım sevgilinin karşılık verme ihtimalini açık tutar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Tezvîri ile sad-reng virüp rîş-i sefîde

   Bak zâhid-i huşka ne aceb yaşda saklar

   1Hilesiyle ak sakala yüz renk verip

   2bak, kuru zahit yıllarında neler saklar.

   Ak sakala renk veren hile, zahidin yaşını ahlak kanıtı olmaktan çıkarır; uzun ömrün içinde saklanan ikiyüzlülük hicvedilir. Ak sakala yüz renk veren tezvir, yaşlılık görüntüsünü güvenilir ahlak işareti olmaktan çıkarır; kuru zahidin görünüşü ile sakladığı yaş ve hile arasında nükte kurulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Her ni'met-i gerdûnda bir gussa nihândır

   Erbâb-ı garaz zehri belî aşda saklar

   1Feleğin her nimetinde gizli bir keder vardır;

   2çıkar sahipleri zehri gerçekten yemekte saklar.

   Her nimetin içindeki keder ve aşta saklanan zehir, görünüşle öz arasındaki tehlikeli ayrımı toplumsal çıkara taşır. Nimet ile keder, yemek ile zehir arasındaki iç içelik güven duygusunu bozar; çıkar sahibinin zararı en besleyici görünen şeyin içine yerleştirmesi özellikle vurgulanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Sâkîlerine hürmet içün Fâzıl-ı mey-nûş

   Hep câm-ı meyiñ neş'esini başda saklar

   1Şarap içen Fâzıl, sâkîlerine hürmetinden

   2kadeh şarabının bütün neşesini başında saklar.

   Fâzıl şarabın neşesini başında taşır; sarhoşluğu sâkîye saygının görünür ve kalıcı işareti olarak yorumlar. Neşenin başta saklanması hem sarhoşluğun bedendeki yerini hem gizlenemeyen belirtisini anlatır; Fâzıl bunu sâkîye gösterilen hürmet olarak yeniden adlandırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle