Hûblar encüm kamu sen mâh-ı tâbân ol yüri

Güzelleri yıldızlara, sevgiliyi onların arasındaki parlak aya benzeterek açılan gazel; kavuşmaya perde olan bedeni terk etmeyi, sel gibi gelen gama okyanusça dayanmayı, sevgilinin mahallesinde kurban olmayı ve gül yüzü anarak bülbül gibi gece boyu inlemeyi öğütler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hûblar encüm kamu sen mâh-ı tâbân ol yüri

   Gün gibi fer vir cihâna mihr-i rahşân ol yüri

   1Bütün güzeller yıldızdır; sen parlak ay olarak yürü.

   2Güneş gibi dünyaya ışık ver, parlayan güneş olarak yürü.

   İlk dize güzeller topluluğunu yıldızlı bir göğe dönüştürürken sevgiliyi hepsinden ayrı, ışığıyla yön veren aya yükseltir. İkinci dizede ay imgesi güneşe genişler; sevgili yalnız seçkin görünmez, yürüdüğü dünyayı aydınlatan etkin bir ışık kaynağı olur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Çünki olmışdur visâle ara yirde ten hicâb

   Anı terk it cân-ıla tâlib-i cânân ol yüri

   1Beden, kavuşmanın önünde araya giren bir perde olmuştur.

   2Onu terk et; bütün canınla sevgiliyi arayan biri olarak yürü.

   Kavuşmayı engelleyen uzaklık dış dünyada değil, âşığın kendi teninde gösterilir; beden iki taraf arasına çekilmiş bir perde gibidir. Şair bu engeli aşmayı yarım bir istekle değil, canın bütünüyle sevgiliye yönelen talip olma şartına bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Her ne deñlü gelse gam aksa belâ cûlar gibi

   Eyle sen iy dil tahammül bahr-ı ummân ol yüri

   1Gam ne kadar çok gelir, belalar ırmaklar gibi akarsa aksın;

   2ey gönül, dayan ve engin bir okyanus olarak yürü.

   Gam ile bela çokluğu akan ırmaklar şeklinde somutlaşır; gönle düşen görev, bu akışı durdurmak değil hepsini alabilecek deniz genişliğine erişmektir. Irmak karşısındaki umman imgesi, tahammülü edilgin bekleyişten kapsayıcı bir kudrete çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Gamzeler hançer çeküp iy dil seni öldürmeden

   Bir gün öñdin var anuñ kûyında kurbân ol yüri

   1Ey gönül, yan bakışlar hançer çekip seni öldürmeden

   2bir gün önce onun mahallesine var ve kendi isteğinle kurban ol.

   Sevgilinin gamzesi hançer çekmiş bir cellât gibi yaklaşırken gönül ölümü beklememeye çağrılır. Âşığın bir gün önce kûya gidip kurban olması, zorla öldürülmeyi iradeli adanışa dönüştürür ve sevgili yolunda ölme arzusuna zaman bakımından bile öncelik verir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   İy Muhibbî yâra şevkuñ var-ısa bülbülleyin

   Gül ruhın yâd eyleyüp her gice nâlân ol yüri

   1Ey Muhibbî, sevgiliye gerçekten özlemin varsa bülbül gibi ol;

   2onun gül yüzünü anıp her gece inleyerek yürü.

   Mahlas beyti şevkin doğruluğunu bülbülün sürekli sesiyle sınar: gül yüzlü sevgiliyi isteyen, geceleri sessiz geçiremez. Gül ile bülbül ilişkisi burada süs olmaktan çıkar; hatırlamanın her gece yenilenen nâleyle görünür hâle gelmesi gereken bir sadakat ölçüsüne dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle