Hudâ Lutfı Var El-hamdü-li’llâh

Fahrî, bollukta ve darlıkta hamdi sürdüren; ümmet, teselli ve şükür bağlarını ortak sesle kuran bir şiir söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hudâ lutfı var ‘El-hamdü-li’llâh’

   Bize dâ’im şükür ‘El-hamdü-li’llâh’

   1Allah'ın lütfu vardır; Allah'a hamdolsun.

   2Bize sürekli şükür düşer; Allah'a hamdolsun.

   Matla, lütfu bildiren yarımla şükrü buyuran yarımı yan yana koyar: birincisi Hakk'a ait, ikincisi kula düşen paydır. Dâ’im sözcüğü bu payın bir defalık değil, hiç kapanmayan bir borç olduğunu belirtir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Muhammed ümmetinden itdi bizi

   Şükür dâ’im şükür ‘El-hamdü-li’llâh’

   1Bizi Muhammed'in ümmetinden kıldı;

   2sürekli şükür, şükür; Allah'a hamdolsun.

   Ümmete katılmak burada bir doğum değil, itdi fiiliyle bir kılınma olarak anlatılır. Şükür dâ’im şükür yinelemesi yalnız ölçüyü doldurmaz; sözcüğün iki kez söylenmesi, bu kılınmanın karşılığının tek bir teşekkürle ödenemeyeceğini duyurur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Mukırr-ı enbiyâ vü evliyâyız

   Diriz Yâ Rab saña ‘El-hamdü-li’llâh’

   1Peygamberleri ve velileri doğrulayanlarız;

   2ey Rabbim, sana ‘Allah'a hamdolsun’ deriz.

   Mukırr ikrar eden demektir; inanç burada bir duygu değil, sözle üstlenilen bir tasdik işlemidir. Peygamberlerle velilerin aynı ikrarda birleştirilmesi, iki ayrı silsileyi tek bir bağlılık cümlesinde toplar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Tesellî nûrunuñ mazharlarıyız

   Diyelim rûz-ı şeb ‘El-hamdü-li’llâh’

   1Teselli nuruna erişenleriz;

   2gece gündüz ‘Allah'a hamdolsun’ diyelim.

   Teselli bir duygu olmaktan çıkıp nura dönüşür ve konuşanlar o nurun düştüğü yer, yani mazhar sayılır. Böylece avunma dışarıdan işitilen bir söz değil, üzerine ışık düşenin taşıdığı bir hâl olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Eger serrâ vü zarrâda hemîşe

   Hudâvendâ diriz ‘El-hamdü-li’llâh’

   1Bollukta da darlıkta da her zaman

   2ey Rabbim, ‘Allah'a hamdolsun’ deriz.

   Serrâ ile zarrâ karşıtlığı hamdi koşula bağlı olmaktan çıkarır: bolluk minnettarlığın kolay, darlık ise sınandığı yerdir. Hemîşe bu iki uç arasındaki bütün zamanı kapatır ve arada hamdsiz bir aralık bırakmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Bu Fahrî-i günâhkâr ez-cân-ı dil

   Müdâm diriz şükür ‘El-hamdü-li’llâh’

   1Bu günahkâr Fahrî canıgönülden

   2sürekli şükredip ‘Allah'a hamdolsun’ der.

   Son beyitte günahkârlık gizlenmez, ez-cân-ı dil ile birlikte söylenir; kusurun itirafı ile içtenliğin beyanı aynı dizede durur. Şükrün müdâm niteliği, kusurun sürekliliğine verilmiş bir karşılık gibi okunur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle