Kârî...

Safahat'ın başındaki beş beyitlik hitap, kitabı bir sanat iddiası olarak değil aczin ağlaması olarak sunar ve okumayı bir şarta bağlar.

1. 1

   Bana sor sevgili kâri; sana ben söyliyeyim,

   Ne hüviyyette şu karşında duran eş'ârım;

   Günümüz Türkçesi +

   1Bana sor sevgili okur, sana ben söyleyeyim:

   2karşında duran şu şiirlerim ne kimliktedir;

   Beyit yorumu +

   Kitap okura soru sorma izni vererek açılır, ama cevabı kendisi verir. Yetkiyi verip geri alması, sonraki dizelerdeki alçakgönüllülüğü baştan bir denetim altına sokar.

2. 2

   Bir yığın söz ki, samîmiyyeti ancak hüneri;

   Ne tasannu' bilirim, çünkü, ne san'atkârım.

   Günümüz Türkçesi +

   1Bir yığın söz ki tek hüneri samimiyetidir;

   2ne yapmacık bilirim, ne de sanatkârım.

   Beyit yorumu +

   Şiirin değeri hüner dışında bir şeye bağlanır: samimiyet. Sanatkârlığı reddetmek bir kusur itirafı gibi durur, oysa ölçüyü kendi lehine değiştiren bir hamledir.

3. 3

   Şi'r için "göz yaşı" derler; onu bilmem, yalnız,

   Aczimin giryesidir bence bütün âsârım!

   Günümüz Türkçesi +

   1Şiir için "gözyaşı" derler; onu bilmem, yalnız

   2bence bütün eserlerim kendi acizliğimin ağlayışıdır!

   Beyit yorumu +

   Hazır bir tanım alıntılanıp değiştirilir: gözyaşı değil, aczin ağlaması. Kaynağı duyguya değil yetersizliğe bağlaması, kitabı başarı değil eksik bir tutanak sayar.

4. 4

   Ağlarım, ağlatamam; hissederim, söyliyemem;

   Dili yok kalbimin, ondan ne kadar bîzârım!

   Günümüz Türkçesi +

   1Ağlarım, ağlatamam; hissederim, söyleyemem;

   2kalbimin dili yok; ondan ne kadar bıkkınım!

   Beyit yorumu +

   İki dizede dört fiil ikili karşıtlıkla dizilir ve her seferinde ikinci yarı eksik kalır. Kalbin dilsiz sayılması şikâyeti muhataptan alıp kendi organına yöneltir.

5. 5

   Oku, şâyed sana bir hisli yürek lâzımsa;

   Oku, zîrâ onu yazdım iki söz yazdımsa.

   Günümüz Türkçesi +

   1Oku, eğer sana duygulu bir yürek gerekiyorsa;

   2oku, çünkü iki söz yazdıysam onu yazdım.

   Beyit yorumu +

   Aynı emirle başlayan iki dize kitabı bir şart üzerine sunar. Şart yerine gelmezse okumaya gerek olmadığı ima edildiği için davet, bir elemeye de dönüşür.