Kasîde-i Bahâriyye der Hakk-ı Müşâriin-ileyh

Kasidenin ilk yarısı, bahar çiçeklerini kıskanan, sarhoş olan, şal kuşanan ve birbirine tanıklık eden kişilere dönüştürür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Açıl ey gonce-i zîbâ açıl fasl-ı bahar oldı

   Hezârın hasret-i dîdâr ile derdi hezâr oldı

   Donandı her taraf üşkûfe-i elvan ile yer yer

   Yine sun'-ı Cenâb-ı Kird-gârı aşikâr oldı

   Takarrub edicek teşrifi sultân-ı gülin nâ-gâh

   Dikildi tûğ-ı şâhî bağ u sahra kânı-kâr oldı

   Bahar erdûsını sünbül-teber tebşire geldikde

   Kurup çadır çiçekle muntazır her kûh-sâr oldı

   Bu eyyâm-ı ferah-zâye tahassür çekmeden fulya

   Sarardı sureta bir âşık-ı zar u nizâr oldı

   Meğer neşv ü nema bulmuş şarâb-ı erguvan ile

   Anın'çün çeşm-i dilber gibi nergis pür-humâr oldı

   Görüp zülf-i arûsın ziynet ü dârâtını bî-şekk

   Civan perçem başa çıktıkda gayet dil-figâr oldı

   Benefşe çıkdı her-câyî deyu ifrât-ı ye'sinden

   Olup sünbül perişan lâle yek-ser dâğ-dâr oldı

   Eder şeb-bû ile ay-çiçeği gece safa, mehtâb

   Görince fûl-ı bahrî yollar üzre hep nisâr oldı

   Düzüp zerrin kadehle bezmini çark-ı felek güya

   Çekildi bir kenâre cümleden sâhib-vakâr oldı

   Sarıldı nahl-ı leylâk üzre güya bir çiçekli şal

   Bakup serv u sünûber bîd-i reşkiyle çinâr oldı

   Şakâyıkda görince revnak ü rengi kemâlinde

   Hasedle zenbakın hep akl u fikri târ u mâr oldı

   Bilür erbabı kadrin bak alur göz ile haşhaşa

   Ki attâr-ı felekden ehl-i keyfe ber-güzâr oldı

   Karanfil yâsemen aşkile sîne çak çak etdi

   Ya her dem tazeye meyi etmede bî-ihtiyâr oldı.

   Ne kabil misk-i Rûmî ıtr-ı şâhîyle ola hem-bû

   Girince araya şimşir bu da'vâ ber-karâr oldı

   Bütün ezhâre hâlât-ı hazânı etmeğe ifşa

   Gelüp kartopu güya tercemân-ı rûzigâr oldı

   Bahâriyye temam olduysa da ey hâme güya ol

   Gazel de söylemek şâirlere çünkim şiar oldı

   Yine ey gül-izâr-ı işve vakt-ı âh u zar oldı

   Bu da'vâya delîl ü şâhid istersen hezâr oldı

   Buyur geşt ü güzâr et cümle ezhârı çemen-zârın

   Kudûmın öpmeğe hep dîde dûz-ı intizâr oldı

   Görince bülbülün cûş u hürüsün fart-ı gayretle

   Benim de seyl-i eşkim ğıbta-bahş-ı cûy-bâr oldı

   Gelüp bâd-ı sabâ dedi Şeref geç bu hevâlardan

   Bu nazmın gerçi evrâk-ı sipihre yadigâr oldı

   Ne sarf etdin bahara cevher-i güftârını ancak

   Sebeb-i asayiş dünyâya bir âlî-tebâr oldı

   Edersin medh ol zât-ı şerifi et ki âlemde

   Senası mahz-ı farz u her sağar ü her kibar oldı

   Bu vasfa Hazret-i Alî Emîn Paşa sezadır kim

   Duây-ı devleti vird-i zeban ü her diyar oldı

   Makâm-ı âliyi teşrif edel'den zât-ı ülyâsı

   Umûr-ı hâriciyye nâzırıyle pür-vakâr oldı

   Huzurunda şükûfe şîşesi olmak ümidiyle

   Ne rütbe şimdi çeşm-i bülbüle bak i'tibâr oldı

   Nesîm-i lutfı ğâlibdir bahara ehl-i hâcâtın

   Nihâl-i maksad u amali hep pür berg ü bâr oldı

   Nisâr olmakda gerçi cümleye nakd ü inâyâtın

   Senin hakkında ise şad hezâr u bî-şümâr oldı

   Düşüp ümmîd-i afv ile der-i ihsanına gönlüm

   Bilür cürm ü kusûrın pây-mâl-i i'tizâr oldı

   Kerem-kârâ şeref-sadrâ sipihr-i devlete bed-râ

   Eğerçi bunda ıtrâ'-ı makâla ibtidâr oldı

   Vesîle-cûy idim neşr etdim işte bu bahaneyle

   Bütün ezhâr bûy-i midhatinden hisse-dâr oldı

   Kıyâs olsa yanında bir içim su gibidir nîsân

   Ki cûd u şefkatin baranı bahr-ı bî-kenâr oldı

   Umûrında muvaffaksın o rütbe zanneder herkes

   Ya Zât-ı Hızr yâ tevfik-i Bari müsteşar oldı

   Bekây-ı ömr ü ikbâlindir elbet matlabı halkın

   Vücûdın mutlaka dünyâya lutf-ı Gird-gâr oldı.

   Penâh eden hücûm-ı ceyş-i gamdan olur asude

   Der-i Devlet-meâbın bir hısâr-ı üstüvâr oldı

   Değil fahriyye yazmak gerçi haddim kendi hakkımda

   Bana Zât-ı Şerifin lîk mahz-ı iftihar oldı

   Ederken âh ü feryâd endelib efsâne dinlemez

   Şeref, başla du'âya gayrı vakt-ı İhtisar oldı.

   Akîb-i cemrede her sal meymûn fal dendikce

   Cihâna feyz-i nevrûzın yeter pertev-nisâr oldı

   Riyâz-ı ömr ü câhı haşre-dek her dem bahar olsun

   Denildikçe yine vakt-ı safay-ı gül-izâr oldı.

   1Açıl ey güzel gonca, açıl; bahar mevsimi geldi.

   2Bülbülün sevgiliyi görme özlemiyle derdi bin oldu.

   3Her yan, yer yer rengârenk çiçeklerle donandı.

   4Yaratıcı Tanrı’nın sanatı yine görünür oldu.

   5Gül sultanının gelişi ansızın yaklaşınca,

   6Şahlık tuğu dikildi; bağ ve kır baştan başa maden gibi parladı.

   7Sümbül baltalı haberci bahar ordusunu müjdelemeye gelince,

   8Her dağ çiçekten çadır kurup beklemeye başladı.

   9Fulya bu sevinçli günlere özlem çekmekten,

   10Sarardı; görünüşte inleyen, zayıf bir âşığa döndü.

   11Meğer erguvan şarabıyla gelişip serpilmiş;

   12Bu yüzden nergis sevgilinin gözü gibi sarhoşlukla dolmuş.

   13Gelinin saçının süsünü ve gösterişini görünce kuşkusuz,

   14Genç perçem başa çıkınca pek gönlü yaralandı.

   15Menekşe her yerde ortaya çıktı diye aşırı umutsuzluktan,

   16Sümbül perişan, lale ise baştan başa yaralı oldu.

   17Şebboyla ayçiçeği gece mehtapta eğlenir;

   18Deniz fasulyesi bunu görünce yollara saçıldı.

   19Felek, altın kadehle meclisini kurmuş gibiydi;

   20Vakar sahibi olan, herkesten ayrılıp bir kenara çekildi.

   21Leylak fidanına sanki çiçekli bir şal sarıldı.

   22Servi ile çam bakınca, çınar kıskançlıktan söğüde döndü.

   23Gelincikte renk ve parlaklığın olgunluğunu görünce,

   24Zambağın aklı fikri kıskançlıktan darmadağın oldu.

   25Değerini bilen, haşhaşa ibret gözüyle bakar;

   26Çünkü felek aktarından keyif ehline armağan oldu.

   27Karanfil, yasemin aşkıyla göğsünü parça parça etti;

   28Yoksa her an taze şaraba istemeden mi yöneldi?

   29Rumî misk, şah kokusuyla nasıl aynı kokuyu taşıyabilir?

   30Şimşir araya girince bu dava karara bağlandı.

   31Kartopu, bütün çiçeklere sonbahar hâllerini açıklamak için,

   32Gelip zamanın tercümanı oldu sanki.

   33Ey kalem, bahariye bittiyse gazele geç;

   34Çünkü gazel söylemek şairlere gelenek olmuştur.

   35Ey işveli gül yüzlü, yine ağlayıp inleme vaktidir.

   36Bu davaya kanıt ve tanık istersen bülbül hazırdır.

   37Buyur, çimenliğin bütün çiçekleri arasında dolaş;

   38Hepsi gelişini karşılayıp ayaklarını öpmek için gözlerini yola dikti.

   39Bülbülün coşup haykırdığını görünce kıskançlığın şiddetiyle,

   40Benim gözyaşı selim de ırmakları kıskandırdı.

   41Saba yeli gelip “Şeref, bu heveslerden geç” dedi.

   42Gerçi bu şiirin felek sayfalarında bir hatıra kaldı.

   43Söz incini neden yalnız bahar için harcadın?

   44Dünyanın huzuruna sebep olan soylu biri var.

   45O şerefli kişiyi öv; çünkü âlemde

   46Onu övmek küçüğe büyüğe düpedüz görev olmuştur.

   47Bu övgü Hazret-i Ali Emin Paşa’ya yaraşır;

   48Devletinin duası her diyarda dillerin zikridir.

   49Yüce kişiliği yüksek makamı şereflendirdiğinden beri,

   50Dışişleri nazırlığı onunla vakar doldu.

   51Huzurunda çiçek şişesi olma umuduyla,

   52Bak, Çeşm-i Bülbül camı şimdi ne büyük itibar kazandı.

   53Onun lütuf yeli ihtiyaç sahipleri için bahardan üstündür;

   54Dilek ve umut fidanları yaprak ve meyveyle doldu.

   55Bağışlarının parası herkese saçılsa da,

   56Senin hakkındaki sevinç binlerce, sayısız oldu.

   57Gönlüm bağışlanma umuduyla ihsan kapına düştü;

   58Suçunu ve kusurunu bilir, özür dileyerek ayaklara kapanır.

   59Ey cömertlik sahibi, ey şerefli başköşe, devlet göğünün dolunayı!

   60Burada sözü abartarak söylemeye girişilmiş olsa da,

   61Bir vesile arıyordum; işte bu bahaneyle yayımladım.

   62Bütün çiçekler övgünün kokusundan pay aldı.

   63Nisan yağmuru yanında bir yudum su kadar kalır;

   64Çünkü cömertlik ve şefkatinin yağmuru kıyısız bir denize dönüştü.

   65İşlerinde öylesine başarılısın ki herkes,

   66Ya Hızır’ın kendisi ya da Tanrı’nın yardımı sana danışman oldu sanır.

   67Halkın isteği elbette ömrünün ve ikbalinin sürmesidir.

   68Varlığın dünyaya mutlaka Tanrı’nın bir lütfu oldu.

   69Gam ordusunun saldırısından sana sığınan huzur bulur;

   70Yüce devlet kapın sağlam bir hisar oldu.

   71Kendim için övünme şiiri yazmak haddim değildir gerçi;

   72Fakat şerefli kişiliğin benim için salt övünç oldu.

   73Bülbül ağlayıp feryat ederken masal dinlemez;

   74Şeref, artık duaya başla; sözü kısaltma vaktidir.

   75Her yıl cemrelerin ardından uğurlu fal denildikçe,

   76Nevruzunun bereketi dünyaya ışık saçmaya yeter.

   77Ömür ve makam bahçen mahşere dek her an bahar olsun;

   78Böyle denildikçe yine gül yüzlünün sefa vakti gelsin.

   Kasidenin ilk yarısı, bahar çiçeklerini kıskanan, sarhoş olan, şal kuşanan ve birbirine tanıklık eden kişilere dönüştürür. Kalem sonra bu renkli bahariyeyi Ali Emin Paşa övgüsüne bağlar: baharın yağmuru onun lütfu karşısında küçülür, kapanış duası da makam ve ömür bahçesinin hiç solmamasını diler.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle