Kendi Kendime

Şair bir buçuk saatte yazdığı küçük şiirin hesabını tutuyor ve harcanan zamanı bir kayıp olarak yazıyor. Sonra ölçüyü değiştiriyor: aynı sürede kimi canlı doğuyor, yaşıyor ve ömrünü tamamlıyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bir buçuk, işte bir buçuk sâat

   Bir küçük, rûhsuz neşîde için;

   Bu kadar sa’y, itinâ, zahmet.

   Topu bir kıt’a, yâ kasîde için.

   1Bir buçuk, işte bir buçuk saat

   2küçük, ruhsuz bir şiir için;

   3bunca çaba, özen, zahmet.

   4Topu topu bir kıta, ya da bir kaside için.

   Manzume bir muhasebeyle açılıyor ve rakam hemen tekrarlanıyor: bir buçuk saat. Karşısına konan şey ise küçültülüyor — "rûhsuz neşîde", "topu bir kıt'a". "Sa'y, itinâ, zahmet" dizisi harcanan payı sıralıyor, "topu" kelimesi de ele geçeni tartıyor; şair kendi emeğini bir zaman hesabına oturtuyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ah ey pîş-i istifâdemden

   Bî-tevakkuf uzaklaşan mevcat,

   Ey mübaret dakikalar, sizi ben

   Böyle kaybeylemekteyim, heyhât!

   1Ah, ey ben daha yararlanamadan

   2durmaksızın uzaklaşan dalgalar,

   3ey mübarek dakikalar, sizi ben

   4böyle kaybediyorum, ne yazık!

   Seslenişin muhatabı zamanın kendisi: "pîş-i istifâdem", yani ben faydalanamadan önümden geçip giden anlar. "Mevcât" dalgalar demek; dakikalar denizin dalgaları gibi durmadan uzaklaşıyor. "Bî-tevakkuf" duraksamasız demektir ve kaybın sebebini ihmalden çıkarıp zamanın tabiatına bağlıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bilirim bir nefeste, bir demde

   Koca bir kâinat-i zinde doğar,

   Canlanır bir hayât. Bir hilkat.

   1Bilirim, bir nefeste, bir anda

   2koca bir canlı kâinat doğar,

   3bir hayat canlanır. Bir yaratılış.

   Karşılaştırma burada başlar: bir nefeslik sürede canlı bir evrenin ve yeni bir yaratılışın ortaya çıkabildiği söylenir. Noktalarla kısalan söyleyiş doğumun hızını duyurur; konuşanın bir buçuk saatte ürettiği şiir ile tabiatın bir anda meydana getirdiği hayat yan yana getirilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Öyle zi-rûh var ki âlemde

   Bir buçuk sâatın içinde doğar,

   Yaşar, itmâm-ı ömr eder... İbret!

   1Âlemde öyle canlılar var ki

   2bir buçuk saatin içinde doğar,

   3yaşar, ömrünü tamamlar… İbret!

   Kıyas tersine dönüyor: bir buçuk saat kimi canlı için bütün bir ömür. "Zî-rûh" ruh sahibi, canlı demek; "itmâm-ı ömr" ömrü tamamlamak. Son kelime tek başına bir hüküm olarak duruyor: "İbret!" Şikâyet böylece kaybedilen zamandan zaman ölçüsünün göreliğine kayıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle