Kim Sîne ü Nâfeñ Göre Bahr ü Beri Neyler

Sevgilinin sinesi ve misk kokusu karşısında denizle karayı değersizleştiren kıt‘a, dudak nefesiyle hem-demliği düdük ve ney kelime oyununa taşır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Kim sîne ü nâfeñ göre bahr ü beri neyler

   Kim çeşm ü dilim seyr ide huşk ü teri neyler

   1Senin sineni ve misk keseni gören, denizi karayı ne yapsın?

   2Benim gözümü ve gönlümü seyreden, kuruyu yaşı ne yapsın?

   İki dize aynı kalıpla kurulur ve her biri dünyayı bir çift sözcükle tüketir: önce deniz ile kara, sonra kuru ile yaş. Böylece karşılaştırma tek tek nesnelerle değil bütünlerle yapılır. “Kim” ile açılan sorular yanıt istemez; ikinci dizede bakılan şeyin sevgili değil konuşanın kendi gözü ve gönlü olması sırayı tersine çevirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hem-demligi var çünki dem-i la‘l-i lebüñle

   Çaldı düdügi tâ o zamândan beri neyler

   1Çünkü lâl renkli dudağının nefesiyle hem-demliği var;

   2düdüğü çaldı; ta o zamandan beri neyleri ne yapsın?

   Bu beyit koku ve görüntüden sese geçer. “Dem” hem soluk hem an demektir; “hem-dem” sözü de yakınlığı aynı havayı paylaşmaya indirir. Kapanıştaki “neyler” iki yönlü okunur: hem “ne yapar” sorusudur hem ney çalgısını çağırır. Düdüğü çalanın kim olduğu kaynakta söylenmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle