Hacı Bektaş-ı Velî müseddesi

Azbî Mustafa Çavuş, Hacı Bektaş-ı Veli’yi Hakk’ın sümbülü, hidayet kaynağı ve en büyük manevî kutup olarak över. Beş bent boyunca onu Ali soyuna ve On İki İmam silsilesine bağlayıp kendisini alçakgönüllü kulu sayar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Kisvetimdir başıma cennette Hak’kın sünbüli

   Benden olduk cân ü dilden emrine dedik belî

   Lâğdır vasf-ı şerifin etmese can bülbüli

   Andelîb âşıkların varı Hudâ’nın has güli

   Fahr-i âlem nûr-i çeşm-i Enbiyâ nesl-i Ali

   Şâh-ı ekrem kutb-i a’zam Hacı Bektâş-ı Velî

   1Cennette Hakk’ın sümbülü başımda giysimdir;

   2Biz ondan olduk, canıgönülden buyruğuna “evet” dedik.

   3Can bülbülü senin şerefli niteliklerini anmasa bu boş sözdür;

   4Âşıkların bülbülü, Tanrı’nın seçkin gülünün bütün varlığıdır.

   5Âlemin övüncü, peygamberlerin göz nuru, Ali soyundandır;

   6En yüce şah, en büyük kutup Hacı Bektaş-ı Veli’dir.

   İlk bent sümbül, bülbül ve gül imgeleriyle Hacı Bektaş’a bağlılığı cennet bahçesi içinde kurar. “Belî” sözü ezelî kabulü bildirirken tekrarlanan son iki dize onu Ali soyuna ve manevî kutupluğa bağlar.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Nola bî pervâ gezersem her cezadan âsiyem

   Bir senin gibi penâhım var iken ben gam yemem

   Mazhar-ı zât-ı kadimsin Lâ fetâ illâ direm

   Şensin ol kân-ı hidâyet mâlik-i sırr-ı kerem

   Fahr-i âlem nûr-i çeşm-i enbiyâ nesl-i Ali

   Şâh-ı ekrem kutb-i a’zam Hacı Bektâş-ı Velî

   1Her cezaya asi olup çekinmeden gezsem ne olur?

   2Senin gibi bir sığınağım varken kaygı duymam.

   3Kadim zatın görünme yerisin; “Ali’den başka yiğit yoktur” derim.

   4Hidayet kaynağı ve cömertlik sırrının sahibisin.

   5Âlemin övüncü, peygamberlerin göz nuru, Ali soyundandır;

   6En yüce şah, en büyük kutup Hacı Bektaş-ı Veli’dir.

   Konuşan kendi isyanını saklamaz, fakat Hacı Bektaş’ı sığınak sayar. “Lâ fetâ illâ Ali” göndermesi ve hidayet kaynağı nitelemesi, güvenin kişisel rahatlıktan değil Ali’ye uzanan manevî silsileden geldiğini belirtir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Hoş menim haddim değil vasfın idüb söz söylemek

   Rûz ü şeb küstahlığımdır fehm-i kadrin eylemek

   Mebde-i lûtf-i Hudâ’sın bâis-i her dü felek

   Hâdi-i râh-ı İlâhî mürşid-i ins ü melek

   Fahr-i âlem nûr-i çeşm-i enbiyâ nesl-i Ali

   Şâh-ı ekrem kutb-i a’zam Hacı Bektâş-ı Velî

   1Gerçi seni övüp söz söylemek benim haddim değildir;

   2Gece gündüz değerini anlamaya çalışmam bile küstahlığımdır.

   3Tanrı lütfunun başlangıcısın, iki âlemin varlık sebebisin;

   4İlahî yolun kılavuzu, insan ve meleğin mürşidisin.

   5Âlemin övüncü, peygamberlerin göz nuru, Ali soyundandır;

   6En yüce şah, en büyük kutup Hacı Bektaş-ı Veli’dir.

   Övgü söyleyen kişi önce sözünün yetersizliğini ve küstahlığını kabul eder. Ardından Hacı Bektaş’ı iki âlemin lütuf başlangıcı ve insanla meleğe rehber sayarak bu alçalışı daha yüksek bir övgüye dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Şah Hasen ile Hüseyn-i Kerbelâ’nın aslısın

   Âşıka sertâc olan Zeyn-ül-ibâd’ın aslısın

   Hem Muhammed Bâkır u Ca’fer imâmın aslısın

   Mûsi-i Kâzım Ali Mûs-er-Rızâ’nın aslısın

   Fahr-i âlem nûr-i çeşm-i enbiyâ nesl-i Ali

   Şâh-ı ekrem kutb-i a’zam Hacı Bektâş-ı Velî

   1Şah Hasan ile Kerbelâ Hüseyin’inin aslındansın;

   2Âşığın baş tacı Zeynelâbidin’in aslındansın.

   3Muhammed Bâkır ile İmam Cafer’in aslındansın;

   4Musa Kâzım ve Ali Musa Rıza’nın aslındansın.

   5Âlemin övüncü, peygamberlerin göz nuru, Ali soyundandır;

   6En yüce şah, en büyük kutup Hacı Bektaş-ı Veli’dir.

   Bu bent Hacı Bektaş’ı Kerbelâ’nın Hasan ve Hüseyin’iyle, ardından Zeynelâbidin, Muhammed Bâkır, Cafer, Musa Kâzım ve Ali Musa Rıza’yla ilişkilendirir. “Asıl” tekrarı, öğretinin imamlar boyunca süren kaynağını vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Şah Takî vü bâ Nakî Hak’dan penâhındır senin

   Askerî erkân-ı fahri her kelâmındır senin

   Mehdi-i Âl-i Muhammed kim imâmındır senin

   Pâdişâhım Azbi bir kemter gulâmındır senin

   Fahr-i âlem nûr-i çeşm-i enbiyâ nesl-i Ali

   Şâh-ı ekrem kutb-i a’zam Hacı Bektâş-ı Velî

   1Şah Takî ile Nakî senin Hak’tan sığınağındır;

   2Askerî’nin övülen erkânı her sözündedir.

   3Muhammed soyundan Mehdî senin imamındır;

   4Padişahım, Azbî senin değersiz bir kulundur.

   5Âlemin övüncü, peygamberlerin göz nuru, Ali soyundandır;

   6En yüce şah, en büyük kutup Hacı Bektaş-ı Veli’dir.

   Son bent imamlar zincirini Takî, Nakî, Askerî ve Mehdî ile tamamlar. Azbî kendi mahlasını “değersiz kul” konumunda söyleyerek büyük silsile karşısındaki yerini belirler; nakarat övgüyü yeniden Hacı Bektaş’ta toplar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle