Kul Hüvallâhü Ehad Ey Ahmed-i Muhtâr Begû

Fahrî, Allah'ın birliğini peygambere uyma, kendini bilme ve kalp aynasında sevgiliyi görme arzusuyla işler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   ‘Kul hüvallâhü Ehad’ ey Ahmed-i Muhtâr begû

   Didi Rabbü’l-‘Âlemîn Kur’ân içinde ey ulu

   1Ey seçilmiş Ahmed, ‘De ki: O Allah birdir’ de;

   2âlemlerin Rabbi Kur'an içinde böyle dedi, ey yüce kişi.

   Açılış beyti bir buyruk cümlesini olduğu gibi alır ve peygambere seslenerek yineletir. “Begû” Farsça bir söyleme emridir; böylece Arapça bildirim, Farsça buyruk ve Türkçe hitap tek beyitte üst üste gelir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Sen dahi birle yürü uy Hazret-i Peygambere

   Lâ şerîkdir kudretiyle cümle ‘âlem top dolu

   1Sen de Allah'ı birleyerek yürü ve yüce Peygamber'e uy;

   2onun kudretiyle bütün âlem doludur, ortağı yoktur.

   İkinci beyit hitabı okura çevirir: aynı birleme işi ondan da istenir. “Top dolu” deyişi soyut bir kudret bildirimini gündelik bir doluluk imgesiyle söyler; ortaksızlık böylece boşluk değil, taşkın bir doluluk olarak anlatılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Zât-ı bî-çûni münezzehdir ne kıyâsdan anuñ

   Buña böyle ider ikrâr mü’min-i sâdık kamu

   1Benzersiz zatı her türlü karşılaştırmadan uzaktır;

   2bütün içten müminler bunu böyle kabul eder.

   Üçüncü beyit karşılaştırma yolunu kapatır: benzersiz zat kıyasla anlaşılmaz. Bunun yerine “ikrâr”, yani sözle kabul öne çıkar; bilgiye giden yol akıl yürütmeden çıkıp topluca dile getirilen bir onaya bağlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Vâkıf olur ‘Men ‘aref’ sırrına Hakkı zikr iden

   ‘Aşk-ı Hak eyler derûnında anuñ dâ’im gulüvv

   1Hakk'ı anan ‘Kendini bilen’ sırrını öğrenir;

   2Hakk aşkı onun içinde sürekli yükselir.

   Dördüncü beyit bilme sözünü kişinin kendisine çevirir ve bunun karşılığını da söyler: içeride yükselen bir aşk. “Gulüvv” taşma anlamı taşır; kendini bilmek sakinleşme değil, artan bir coşku olarak tarif edilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Fahrîyâ mir’ât-ı kalbde görinür dîdâr-ı yâr

   Anuñ içün ‘âşıkân şevk ile dirler Hû vü Hû

   1Ey Fahrî, sevgilinin yüzü kalp aynasında görünür;

   2âşıklar bu yüzden coşkuyla Hû ve Hû derler.

   Son beyit kalbi ayna yapar ve görüleni sevgilinin yüzü diye adlandırır. Ardından âşıkların sesi gelir: “Hû vü Hû”. Şiir bir birlik bildirisiyle açılıp bir sesle kapanır; kavram, yinelenen tek heceye dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle