Lâle-zâr-ı Sîne-i Pür-dâğı Seyrân Eyle Gel

Üç dörtlük bentten oluşan şarkı, sevgiliyi yara laleleriyle dolu göğsü seyretmeye ve yüzünün güneşiyle gönülleri çerağan etmeye çağırır; bahçe, bülbül ve şehnâz makamıyla canlanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Lâle-zâr-ı sîne-i pür-dâğı seyrân eyle gel

   Gel efendim lâle-ruhsârım çerâğân eyle gel

   Mihr-i rûyunla dil-i ‘uşşâkı sûzân eyle gel

   Gel efendim lâle-ruhsârım çerâğân eyle gel

   1Yara laleleriyle dolu göğüs bahçesini seyretmeye gel;

   2gel efendim, lale yanaklım, ortalığı kandillerle aydınlat.

   3Yüzünün güneşiyle âşıkların gönlünü yakmaya gel;

   4gel efendim, lale yanaklım, ortalığı kandillerle aydınlat.

   Açılış bendi seyredilecek yer olarak bahçeyi değil âşığın kendi göğsünü gösterir: yaralar lale, göğüs de lale tarlasıdır, yani acı doğrudan manzaraya çevrilir. Nakaratla dönen kandil çağrısı buna ışık ekler; üçüncü dize ise aynı yüzün gönülleri yalnız aydınlatmadığını, “sûzân”, yani yakıcı olduğunu söyler.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Lâle-zârı makdemin reşk-i behişt itsün yine

   Gül açılsun ‘azm-i gülşen ile rûyun şevkine

   ‘Andelîbân başlasun şarkılara gül üstine

   Gel efendim lâle-ruhsârım çerâğân eyle gel

   1Gelişin lale bahçesini yeniden cenneti kıskandıracak hâle getirsin;

   2bahçeye yönelmenle, yüzünün hevesine gül açılsın.

   3Bülbüller gülün üstünde şarkılara başlasın;

   4gel efendim, lale yanaklım, ortalığı kandillerle aydınlat.

   İkinci bent bakışı göğüsten dışarıya, gerçek bahçeye taşır ve hareketi sevgilinin adımına bağlar: geliş, bahçeyi cennetin kıskanacağı bir yere çevirir. Gül sevgilinin yüzünü görmek istediği için açar, bülbül de ötmez, “şarkılara başlar” — bendin sonundaki nakarat böylece bir müzik parçasının içine yerleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Râsimâ gülşende zevke ehl-i dil âgâz idüp

   Şevk-ile mutrib terennüm itmede şehnâz idüp

   Sen de ey gül-çehre bir şeb def‘-i hâb-ı nâz idüp

   Gel efendim lâle-ruhsârım çerâğân eyle gel

   1Ey Râsim, gönül ehli bahçede zevke başlayıp

   2çalgıcı coşkuyla şehnâz makamında söylerken,

   3sen de ey gül yüzlü, bir gece naz uykusunu bırakıp

   4gel efendim, lale yanaklım, ortalığı kandillerle aydınlat.

   Son bent mahlasla açılır ve sahneyi bir meclise dönüştürür: gönül ehli bahçede, çalgıcı şehnâz makamında hazırdır. Yalnız bir kişi eksiktir; bu yüzden sevgiliden istenen şey gelmek değil önce “hâb-ı nâz”ı, yani nazın uykusunu bırakmaktır. Nakarat dördüncü kez döndüğünde çağrı hazır bir topluluğun beklemesine dönüşmüştür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle